J 148 
Eerst aan de hand van dit schetskaartje kunnen we beseffen, hoe 
geweldig de veranderingen zijn, die Borneo in het neogeen heeft 
doorgemaakt. Na de vérste oudneogene digressie toch moet de kern 
van het eiland aldoor opgeheven zijn, omdat hij alleen op die wijse 
de ongeloofelijke hoeveelheden detritus heeft kunnen leveren, die 
noodig waren voor den opbouw der neogene afzettingen in het O., 
Z.O. en N.W., die verschillende duizenden meters dik zijn en die 
tijdens hunne afzetting, toen zij nog niet door de jongste plooiing 
ineengeschoven waren, een belangrijk grooter areaal innamen dan 
tegenwoordig. Tijdens het neogeen is dus de oude landkern van 
Borneo een zeer geprononceerd geoantiklinaal gebied geweest, terwijl 
de randgebieden in het N.W. en Z.O. echte geosynklinalen waren. 
Het is waarschijnlijk dat het materiaal van de jonge afzettingen 
in de oostwaartsehe synklinale geheel uit het Westen, dus geheel 
van den ouden Borneokern is gekomen: in Sangkoelirang immers 
worden de afzettingen steeds pelagischer, naarmate de voorkomens 
oostelijker liggen en duiden op een oud zeegebied in de straat van 
Makassar (L. Rotten 1. o. 1916). Daarentegen is het niet waarschijnlijk 
dat ook de westelijke geosynclinale in het NW. door eene diepe 
zee begrensd werd. In de eerste plaats zijn er dingen, die er op 
wijzen, dat het geosynklinaalgebied hier niet zoo belangrijk is als 
in het Oosten. De strekking der westelijke geosynklinale viel, gelijk 
de kaart van C. Schmidt (l.c.) toont, ongeveer samen met de noord- 
westkust van het eiland. In hare zuidwestwaartsche verlenging is 
er nu van eene voortzetting van het dalingsgebied niets bekend, 
maar komen wij in de oude landgebieden van Sambas 1 ) en de 
Natoena-eilanden 5 ). Men krijgt den indruk, dat het dalingsgebied, 
dat zich waarschijnlijk van uit het Philipijnengebied tot aan de 
noordwestkust van Borneo uitstrekte, hier zijn einde nam. Er is 
nog iets anders. Van een gebied, dat al ver buiten de Borneokust 
ligt, nl. van het eilandje Mangalum (zie schetskaartje) kreeg ik in 
1914 van Dr. Niethammer een stuk kalksteen. Het is een Operculina- 
kalk, die wel is waar alleen Operculina complanata Defr. bevat, 
en die dus a priori even goed kwartair als tertiair kan zijn, maar 
die habitueel sterk overeenkomt met een Lepidocyclinen-houdenden 
Operculina-kalksteen van Poeloe Laboeansklamboe bij de Noordwest- 
punt van Borneo. Daarom mag aan den tertiairen ouderdom van 
beschikking. Aan den andereu kant bleven waarschijnlijk ook buiten den centralen 
kern, o.a. in het uiterste Zuidoosten van het eiland enkele gebieden van de zee- 
bedekking vrij. 
x ) N. Wing Easton. Versl. Geol. Sectie. Geol. Mijnbk. Gen. 1. 1914. p. 179 — 189. 
s ) P. G. Krause. Samml. Geol Reichsmus. Leiden. (1) V. 1898. p. 221 — 286. 
