IJ 57 
blijft van ëenê richtwerking van de koppels, die de zuurstofmole- 
culen op elkaar uitoefenen? Daarbij willen we dan aannemen, dat 
de krachten, die de zuurstofmoleculen, behalve wegens hun magne- 
tisch bipoolmoment, op elkaar uitoefenen, met voldoende benadering 
zijn te beschouwen als krachten uitgaande van electrische quadru- 
polerv, gelijk dat voor de verklaring van de moleculaire attractie in 
de toestandsvergelijking geschikt gebleken is. In deze mededeeling 
zal blijken, dat dan die vraag zeer waarschijnlijk ontkennend moet 
beantwoord worden. 
$ 2. Orienteerende beschouwingen. 
Wanneer in den gastoestand twee zuurstofmoleculen elkander zoo 
dicht naderen dat zij merkbare krachten op elkander gaan uitoefenen, 
dan zullen deze krachten in het algemeen mede een koppel vormen, 
en de moleculen dus eene richtende werking op elkander uitoefenen. 
Het is deze richtende werking die veroorzaakt dat bij het statistisch 
middelen, wanneer we het electrisch veld dat van het molecuul 
uitgaat in eerste benadering als dat van een quadrupool opvatten, 
eene aantrekking tusschen de moleculen overblijft, die zich in de 
toestandsvergelijking als den door van der Waals ingevoerden 
attractieterm doet gelden J ). 
Wanneer we willen nagaan welken invloed deze richtende werking 
zal hebben op de susceptibiliteit, dan zullen we te letten hebben op 
den relatieven stand, dien de electrische quadrupoolas en de mag- 
netische bipoolas in het zuurstofmolecuul ten opzichte van elkander 
hebben. Daarbij zullen we aannemen dat beide een vasten stand in 
het molecuul hebben. 
We kunnen dan de volgende 3 gevallen onderscheiden: 
a. de magnetische bipoolas valt samen met de quadrupoolas; b. 
de magnetische bipoolas staat loodrecht op de quadrupoolas, en 
c. zij maken een willekeurigen hoek met elkander. 
We zullen in deze mededeeling alleen a en b als zijnde de beide 
extreme gevallen beschouwen. 
We zullen nu eerst in het oog vatten geval a, waarbij dus mag- 
netische as en quadrupoolas samenvallen. Men zal trouwens geneigd 
zijn aan deze onderstelling de voorkeur te geven, wanneer men 
zich, gelijk dat in deze mededeeling verder het geval is, geheel wil 
stellen op de basis van de geldigheid der aequipartifie-wetten, aan- 
gezien dan alleen bij deze onderstelling de juiste waarde voor de 
specifieke warmte in den gastoestand verkregen wordt. 
‘) Vergel. W. H. Keesom. Meded. No. 6b. Deze Verslagen 29, p. 722. 
Nov. 1920. 
75 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXIX. A°. 1920/21. 
