1158 
Vragen we ons nu af of we kunnen voorzien welken invloed de 
onderling richtende werking, die de moleculen op grond van hunne 
quadrupoolkrachten op elkander zullen uitoefenen ook wanneer 
het gas in een magnetisch veld geplaatst is, op de susceptibiliteit 
zal hebben. We kunnen ons dan eens voor- 
stellen dat de aldus optredende aantrekkende 
werkingen tot gevolg zouden hebben dat alle 
moleculen zich tot dubbelmoleculen vereenigd 
hebben op de wijze als b.v. in Fig. 1 is aan- 
gegeven, d. w. z. dat een der beide electrische 
polen van het eene molecuul aanligt tegen den aequator van het 
andere molecuul (daarbij kunnen de magnetische assen, hetzij een ervan, 
hetzij beide, ook richtingen hebben tegengesteld aan de geteekende). 
Het magnetisch moment van het dubbelmolecuul zal dan bedra- 
gen ^,1/2, als dat van een enkel molecuul n 1 is. Bedenkt men dat 
in de formule van Langevin voor de susceptibiliteit 
1 nu' 
X== 3 'kT ' ‘ ’ ’ * * ' ^ 
het aantal magnetische moleculen nu tot de helft gereduceerd is, 
dan blijkt de susceptibiliteit onveranderd te zijn gebleven. 
Alleen wanneer we in rekening brengen dat de richtwerking der 
quadrupolen wel is waar bij kleinen afstand der moleculen de 
voornaamste, maar dat zij niet de eenige richtwerking is, en we 
dus tegelijkertijd met de richtwerking door het uitwendig veld of 
door de werking van de magnetische bipolen op elkander rekening 
houden, komt eene verandering in de susceptibiliteit tot stand. De 
berekening en discussie hiervan volgen in $ 3 en 4 bij de onder- 
stelling dat quadrupoolas en magnetische bipoolas samenvallen, ter- 
wijl we dan in § 5 en 6 nog het geval beschouwen dat dezeonder- 
ling loodrecht staan. 
$ 3. Bolvormige quadrupoohnoleculen, die volgens hunne quadru- 
poolas een magnetisch hipoolmoment bezitten, in een magnetisch veld. 
We zullen het gas denken bij zoodanige dichtheid, dat we slechts 
hebben te onderscheiden molecuulparen en enkele moleculen, en 
dat dus ontmoetingen van 3 of meer moleculen tegelijk zoo weinig 
plaats grijpen, dat we daarvan kunnen afzien. 
Zij in Fig. 2 OA getrokken in de richting van de verbindingslijn 
van de middelpunten der twee moleculen van een molecuulpaar, 
welke lijn we denken getrokken van het tweede naar het eerste 
molecuul. OQ } en OQ , zijn de richtingen der quadrupoolassen van 
het eerste en het tweede molecuul, gekozen in dien zin dat OQ l en 
