1203 
werken bij de middelmatig-snelle meisjes van verschillenden leeftijd 
van 1 naar II toe- en van II naar III afneemt, geven geen aanlei- 
ding tot bijzondere beschouwingen. 
De langzame jongens en meisjes werken met een tweetal uitzon- 
deringen (de meisjes van 10 en 12 jaar) in de derde periode het 
hardst. Maar terwijl de jongens in de eerste harder werken dan in 
de tweede, is bij de meisjes juist het tegenovergestelde het geval 
Evenmin als bij de middelmatig-snelle meisjes, leveren de percen- 
tages, waarmee de snelheid van werken bij de langzame jongens 
en meisjes van verschillenden leeftijd van I naar II en van II naar 
III toe- of afneemt, stof voor een nadere bespreking. Bij de jongens 
blijven, met uitzondering van die voor de 8-jarigen, de percentages 
der afname van I naar II en die der toename van II naar III nage- 
noeg constant. Van een dergelijke regelmaat is echter bij de lang- 
zame meisjes niets te bespeuren. 
Het zou vermetel zijn uit de veranderingen, welke het tempo, 
waarin gewerkt wordt, gedurende het verloop van het arbeidsproces 
bij de snelle, middelmatig-snelle en langzame werkers van beiderlei 
geslacht ondergaat, eenige conclusies te willen trekken in verband 
met den invloed, dien de verschillende factoren, welke zich bij 
continueel voortgezetten arbeid doen gelden, zooals aanloop, gewen- 
ning, oefening, vermoeidheid, plotseling optredende instinctieve wils- 
akten, willekeurige concentraties van langeren duur, eindspurt enz. 
uitoefenen l ). De taak, waarvoor onze proefpersonen waren geplaatst, 
was daarvoor te eenvoudig en te eenvormig. Om dezelfde reden 
kan ons onderzoek geen betrouwbare gegevens verschaffen met be- 
trekking tot het vraagstuk der arbeidsty pen. Daarbij komt nog, dat de 
factoren, die het arbeidsproces beheerschen en aan wier interferentie 
de verschillende typen het leven danken, gedurende den betrekkelijk 
korten duur, dien het werk in onze proeven eischte, geen gelegenheid 
hadden hun invloed voluit te ontwikkelen. Toch zal men wel eenige 
der bovengenoemde onder de snelle, middelmatig-snelle en langzame 
werkers van beiderlei geslacht voorkomende regelmatigheden bij een 
der typen, die Meumann b.v. uit quantitatief gezichtspunt bij conti- 
nueel voortgezetten arbeid onderscheidt, kunnen onderbrengen. ,, V iel- 
leiclit können wir drei Hauptformen des Arbeitsverlaufs unter- 
scheiden”, merkt Meumann op, ,,indem bei einigen Individuen die 
Arbeit mit einer relativ grossen Leistung einsetzt und dann mit 
i) Vgl. Rivers und Kraepelin: Ueber Ermüdung und Erholung, Psychologische 
Arbeiten 1, blz. 636 en 639; Lindley: Ueber Arbeit und Ruhe. Ibidem 3, btz. 
513; v. Voss: Ueber die Schwankungen der geistigen Arbeitsleistung. Ibidem 2, 
blz. 399. 
