1204 
mancherlei Schwankungen allmahlich abniramt, bei einer zweiten 
Gruppe von Menschen erreicht die Arbeit erst nach langerer Zeit ihr 
Maximum, um daun allmahlich abzunehmen, bei einer driften trilt das 
Arbeitsmaximum erst gegen das Ende einer langeren Arbeit ein” : ). 
Daar geen enkele groep onder onze jongens en meisjes het snelst 
in de eerste periode werkte, konden wij het voorkomen van het 
eerste type niet experimenteel verifieeren. De middelmatig-snelle 
kinderen echter met de grootste snelheid van werken in de tweede 
periode, die bij de jongens langzamer dan bij de meisjes uitklinkt, 
maar bij de laatsten sterker dan bij de eersten inzet, hooren onge- 
twijfeld onder het tweede type thuis. Evenmin kan er twijfel aan 
bestaan of we bezitten in de snelle werkers onder de jongens en 
meisjes, die in de derde periode het hardst arbeiden en in de eerste 
en tweede ongeveer even snel, evenals in de langzame meisjes, die 
hoe langer hoe harder gaan werken en in de langzame jongens, 
die, ondanks een goed begin, in de tweede periode eenigszins gaan 
verslappen om in de derde toch hun maximum te halen, vertegen- 
woordigers van Meumann’s derde type. 
Met betrekking tot het arbeidstype rest ons nog een enkele op- 
merking. Met uitzondering van de achtjarige jongens en meisjes 
onder de snelle, middelmatig-snelle en langzame werkers en alle 
vrouwelijke proefpersonen van de laatste categorie, vertoonen alle 
andere groepen, van welken leeftijd haar representanten ook mogen 
zijn, een opvallende standvastigheid in de percentages, waarmee de 
snelheid van de eerste periode naar de tweede en van de tweede 
naar de derde toe- of afneemt. Dat is gebleken bij een nadere be- 
schouwing der gegevens van tabel II. De gevolgtrekking schijnt dan 
ook gewettigd, dat na het 8 ste jaar het arbeidstype zich vormt om 
zich minstens tot het 12 de jaar te handhaven. Nieuwe onderzoekingen 
op oudere kinderen zouden moeten uitmaken of en zoo ja, wanneer, 
het daarna nog wisselt. Waaraan de uitzondering der langzame 
werksters onder de meisjes te wijten is, kunnen we niet achterhalen. 
Tenslotte hebben wij in tabel III voor de jongens en meisjes af- 
zonderlijk en voor de beide geslachten te samen, in percenten van 
het totaal aantal gemaakte fouten, de fouten aangegeven, die elk 
der categorieën van snelle, middelmatig-snelle en langzame werkers 
van iederen leeftijd in de drie perioden, welke wij bij de bespreking 
der gegevens van tabel I hebben bepaald, heeft gemaakt. Een ver- 
gelijking der waarden, die men aldus voor elke groep verkrijgt, 
l ) Vorlesungen zur Einführung in die experimentelle Padagogik und ihre psycho- 
logischen Grundlagen. II, Leipzig 1918, blz. 389; vgl. ook III, blz. 51. 
