Natuurkunde. — De Heer Ehrenfest biedt een mededeeling aan 
van den Heer H. Zanstra over: „De relativeering der be- 
weging met behulp van de hypothese van A. Föppe”. 
(Mede aangeboden door den Heer Kuenen). 
§ 1. De vastlegging van „inertiaalsy sternen” in de klassieke mechanica 
zonder gebruikmaking van het beginsel der absolute beweging. 
In de differentiaal vergelijkingen der beweging voor een stelsel van 
n materieele punten : 
m v x v = X.,. m.j y v = Y v m v z u = Z v . . . (1) 
G’ = 1 «•) 
wordt, zooals men weet, in de klassieke mechanica de plaats der 
punten betrokken op een rechthoekig coördinatenstelsel, dat in de 
„absolute ruimte” in rust is of eenparig beweegt. Gaat men daaren- 
tegen over op een ander assenstelsel, dat ten opzichte van de vorige 
niet eenparig beweegt of op een ot‘ andere wijze roteert, dan neemt 
de differentiaalvergelijking der beweging een ingewikkelder vorm 
aan, bv. komen, zooals bekend is, in geval het assenstelsel een 
absolute rotatie heeft, in het linkerlid bovendien termen van het 
type der centrifugaal- en Coriolis-krachten. 
Die coördinatenstelsels, waarin de bewegingsvergelijking de een- 
voudigste vorm (1) aanneemt, de zoogenaamde „inertiaalsy sternen”, 
worden dus gedefinieerd met behulp van het begrip „absolute ruimte, 
welk begrip, door Newton opgesteld, aanvankelijk ook in de latere 
uitwerking der Newtonsche mechanica bewaard bleef. Evenwel werd 
dit beginsel der absolute beweging (beweging in de „absolute ruimte”) 
reeds door Newton’s tijdgenoot Berkeley aan een kritiek onder- 
worpen, zijn betoog komt hierop neer, dat de beweging van een 
lichaam op andere lichamen en niet op de absolute ruimte moet 
worden betrokken 1 ). In den nieuweren tijd (± 1870) waren het vooral 
O. Neumann, Lange en Mach 2 ) die deze vraag opnieuw opnamen. 
b G. Berkeley. The Principles of Human Knowledge, section 111. e.v. 
2 ) E. Mach. Die Mechanik in ihrer Entwickelung. Voor Lange en Neumann 
zie § 5. Een opgave van litteratuur vindt men in de Enzyklopedie derMath. 
Wissensch. VI 1, p. 30. Zie ook H. Seeliger. Ueber die sogenannte absolute 
Bewegung. Sitzungsber. der Math. Phys. Klasse der Bayr. Ac. der Wiss. 1906, 
Bd. 36, p. 85. 
79 * 
