1259 
waarde van het effect = 0,242, voor een bedrag 0,028 bijdraagt. 
Was er geen rekening met de dispersie gehouden dan had men 
0,214 voor het effect moeten vinden, wat met de proeven onver- 
eenigbaar zou zijn. 
NASCHRIFT. 
1. De publicatie van bovenstaande mededeeling, die reeds in de 
zitting der Akademie van 23 April 1920 werd aangeboden, is door 
bijzondere omstandigheden vertraagd geworden. 
Ik heb daardoor gelegenheid nog een paar opmerkingen aan het 
stuk toe te voegen. 
Door onzen medewerker, den Heer W. de Groot, phil. docts. 
werd mij mondeling en onafhankelijk daarvan omstreeks op den- 
zelfden tijd door Prof. F. Zernike te Groningen, in een schrijven 
van 11 November 1919, eene andere afleiding voor de formule voor 
het optisch effect (II, 9) meegedeeld. Ik wil de korte, elementaire 
afleiding, die in beide mededeelingen op hetzelfde idee berustte, 
hier laten volgen. 
In beginsel kan de proef met de bewegende glasstaaf onder het 
volgende schema (Fig. 3) worden gebracht. De lichtbron L zendt 
Fig. 3. 
twee lichtbundels uit, de een door het glas a b, de ander door de 
lucht. Men vergelijkt de phasen in 1 en 2, met behulp van de 
noodige kunstgrepen, in twee gevallen, ten eerste als het glas a b 
stilstaat, ten tweede als het zich, bijv. naar links, beweegt met de 
snelheid w. Volgens het relativiteitsbeginsel kan men evengoed het 
glas laten stilstaan en de kamer met de overige deelen naar rechts 
met de snelheid tv laten bewegen. Of men 1 en 2 met een bewe- 
gend of stilstaand toestel opvangt maakt geen verschil in de rela- 
tieve phase der bundels. Wij laten dus alleen L met de relatieve 
snelheid w naar rechts bewegen en tot de glasstaaf naderen. Dat 
geeft alleen een Doppler effect gelijk voor de beide bundels, waarbij 
W 
de golflengte van ). tot X — X— verandert. Als alles stilstaat is het 
