Physiologie.  — De  Heer  (4.  van  Rijnberk  biedt  eeiie  inededeeling  aan  : 
,, Kleinere  bij<lra(jen.  tot  de  vergelijkende  (du/siologie.  IV.  Over 
de  voortbeweging  der  landslak  Helix  aspersa.”  ') 
Inleiding. 
Het  beeft  de  iiaLiiiu'omlerzoekers  sedert  onlieuglijke  tijden  met 
verbazing  en  bewondering  vervnld,  te  aanselionwen  boe  slakken 
over  den  gladsteji  ondergrond,  of  zelfs  aan  den  spiegel  van  het 
water,  gelijkmatig  kunnen  voortkrnipen,  zonder  dat  men  ergens  aan 
haar  lichaam  iets  aangaande  de  oorzaak  van  de  beweging  kan  oid,- 
dekken.  Laat  men  een  landslak  overeen  glazen  plaat  krnipen  en  beziet 
men  daardoor  heen,  en  dns  van  onderen,  den  ,,voet”  van  de  slak, 
dan  bemerkt  men  echter  bij  bijkans  alle  soorten,  dat  het  tegen  de  glas- 
plaat aangedrnkte  ondervlak  daarvan,  doorloopen  wordt  door  strepen, 
welke  loodrecht  o|)  de  lengteas  van  den  voet  liggen.  Deze  strepen 
zijn  klaarblijkelijk  de  nitdrukking  van  een  in  den  voet  golfsgewijze 
voortschrijdende  spierwerking  en  worden  daarom  algemeen  ,,kruip- 
golven”  of  kortweg  ,, golven”  genoemd.  (De  ,,pedal  waves”  der 
Engelsche,  de  ,, ondes  pédienses”  der  hh-ansche  schrijvers).  Reeds  de 
oude  natnnronderzoeker  Lister  (1694)  lieeft  ingezien,  dat  deze  golven 
in  verband  staan  met  de  voortbeweging,  en  ook  Bergmann  en  Leuckart 
hebben  in  1855  dat  verband  nauwkeurig  beschreven.  In  den  loop 
der  tijden  hebben  tal  van  onderzoekers  hnn  aandacht  aan  deze 
golven  gewijd.  Eenige,  voornamelijk  Dnitsche  auteurs  hebben  vooral 
den  physiologischen  grondslag  ontleed,  en  de  werking,  innei’vatie  en 
coördinatie  der  dezelve  voortbrengende  spieren  nagegaan.  Andere, 
voornamelijk  Fransche  en  Americaansche  onderzoekers,  hebben  meel- 
de aandacht  gewijd  aan  de  werktuigkundige  beteekenis  der  golven 
en  haar  aard  en  voorkomen  bij  de  verschillende  soorten  slakken 
beschreven.  Daar  ik  hier  slechts  een  zeer  kleine  bijdrage,  over  één 
enkel  zéér  bijzonder  vragelijk  punt  kom  brengen,  schijnt  het  mij 
onevenredig  de  geheele  literatnur  hier  uitvoei'ig  te  bespreken.  Ik 
zal  mij  er  dns  toe  bepalen,  slechts  die  onderzoekingen  hier  aan  te 
halen,  welke  rechtstreeks  met  mijn  proeven  in  verband  staan,  en 
dat  telkens  daar  te  doen,  waar  de  beschrijving  dier  pi-oeven  dat  te 
b De  bijdragen  1 eii  II  verschenen  Folia  Neurobiülogica  V.  1911.  244 — 250. 
111  verscheen  in  ,, Bijdragen  tot  de  Dierkunde”  uitgegeven  door  het  Kon.  Zool.  Gen. 
Amsterdam.  1914. 
