852 
De  plaatselijUe  spiervei'kortingeii  zonden  dns  elk  voor  zich,  het 
naar  adderen  gelegen  deel  van  den  voet  naar  voren  trekken,  tei'wijl 
het  naar  voren  gelegen  deel  belet  zon  worden,  naar  achteren  te 
worden  verplaatst.  Von  Ukxküll  steunt  deze  opvatting  op  de  waar- 
neming, dat  men,  wanneer  men  een  slak  welke  0|)  eei)  glasplaat 
zit,  heen  en  weer  sehnift,  door  haar  bij  haar  hnisje  te  pakken,  men 
haar  gemakkelijker  -naar  voren,  dan  jiaar  achteren  kan  doen  ver- 
plaatsen. Pakkek  (J911)  otdkeid  dit  bij  Helix  pomatia  en  Limax 
maximns.  Ik  zelf  vind,  dat  het  door  v.  LTexküj.l  aangegeven  ver- 
schil, bij  Helix  aspersa  bnitengemeen  duidelijk  is.  En  men  kan  ook 
objectieve  gegevens  voor  dit  verschil  aanvoeren.  Ik  heb  daartoe  aan 
slakken  aan  het  voorste  en  achterste  gedeelte  van  het  huisje,  een 
aan  een  })laatje  bevestigd  haakje  gelakt.  Door  middel  van  een  een- 
voudig briefwegei'tje  met  veer,  kon  men  nu  vaststellen,  hoeveel 
kracht,  lutgedrukt  in  grammen,  er  noodig  was  om  de  slakken  achter- 
resp.  v(')óruit  te  trekken.  Bij  een  kruipende  slak  vond  ik  dat  minder 
dan  5 (I.  voldoende  was  om  de  slak  sneller  voorwaarts  te  trekken 
dan  zij  van  te  voren  kroop.  Haakte  ik  het  toestelletje  aan  het 
achterste  haakje,  dan  kon  de  slak  de  veer  door  haar  voorwaaidsche 
kruipbeweging  en  het  met  scheuten  vooruittrekken  der  schelp  tot 
op  ± 20  G.  spannen.  Trok  ik  dan  actief  iiaar  achteren  dan  gelukte 
het  pas  bij  ± 40  G.  om  de  slak  van  haar  basis  (een  glas[)laat) 
af  te  trekken.  Bij  een  dooi'  een  mechanischen  prikkel  onbeweeglijk 
gemaakte  slak  gelukte  het  bij  ± 5 G.  eveneens  haar  \ooriut  te 
trekken,  terwijl  om  haar  achteruit  te  trekken  steeds  van  25 — 45 
G.  noodig  waren.  Herhaalde  controleproeven  met  verschillende 
exemplaren  gaven  steeds  dezelfde  uitkomst. 
Op  grond  van  dit  \ erschil  in  beweegbaarheid,  zou  ik  niet  aarzelen 
\-.  Gexküf.l’s  onderstelling,  behoudens  een  nader  te  vermelden  voor- 
behoud, als  juist  te  aanvaarden. 
Ik  voeg  hier  nog  een  ander  feit  aan  toe,  dat  indii'ect  v.  üexküj>l’s 
waarneming  en  de  beteekenis  welke  hij  daaraan  toekent,  kan 
bevestigen.  De  door  mij  bestudeerde  slukkensoort  kan  niet  achterumarts 
kruipen.  Althans  ik  ben  er  nooit  in  geslaagd  er  een  hiertoe  te  nopen. 
Brengt  men  aan  het  \ooreinde  van  het  dier  een  pi'ikkel  aan,  welke 
het  best  door  tei'ugdeinzen  van  het  geheele  dier  ontweken  kon 
worden,  dan  bepaalde  de  slak  zich  er  toe  den  kop  terug  te  trekken, 
het  lichaam  te  krommen  en  zóó  den  prikkel  te  ontwijken.  Terhitte 
ik  den  bodem  waar  de  slak  op  kroop,  dan  lichte  deze  den  kop  en 
het  voorste  einde  op,  zwaaide  dat  heen  en  weer,  kromde  het  lichaam 
sterk  ter  zijde  en  kroop  weer  verder  in  een  richting  loodrecht  op 
die  welke  zij  volgde  vóór  zij  aan  de  heete  plek  was  genaderd.  In 
