853 
geen  enkel  geval  lieb  ik  ooit  een  aclitei-waarls  kruipen  kunnen 
bemerken.  Deze  onmogelijkheid  om  achteruit  te  kruipen  moet  wel 
samenhangen  met  het  feit,  dat  de  S|)iei‘werkingen  der  ki’ui|»golven  op 
zich  zelve  geen  verplaatsing  van  het  dier  verwekken,  doch  dit  slechts 
kunnen,  door  een  zuiver  passief  mechanische  inrichting  welke  een 
glijden  van  de  voetzool  over  den  bodem  in  één  richting  (de  vooi'- 
waai’tsche)  bevorderen,  in  de  andere  (de  achterwaai-tsche)  belemmeren. 
De  richting  waarin  de  krnipgolven  zich  in  den  voet  voortplanten 
is  hiervoor  onverschillig : bij  tal  van  slakken  loo[)en  deze  van  voren  naar 
achteren,  terwijl  de  slak  zich  toch  voorwaaids  beweegt.  Jinst  dit 
feit,  dat  de  richting  waarin  zich  de  krnipgolven  \'Oortplanten  van 
geen  beteekenis  is  vooi’  de  beweging  van'  slakken  in  voorwaartsche 
richting  pleit  dunkt  mij  voor  de  aanwezigheid  van  een  passief 
mechanisch  hulpmiddel,  dat  de  richting  der  verplaatsing  van  het 
lichaam  be|)aalt.  Terloops  mag  hier  nog  even  gewezen  worden  op 
het  feit  dat  ik,  afgezien  van  de  kruiprichting,  nooit  achterwaarts  gerichte 
golven  in  de  voetzool  zag.  Blijkbaar  kan  in  den  slakkenvoet,  even- 
min als  in  den  darm  van  zoogdieren,  antiperistnltiek  vooi'komen. 
Een  andere  vraag  betreft  de  wijze  waarop  de  slakken  aan  hun 
ondergrond  bevestigd  zijn  en  hoe  deze  bevestiging  ter  plaatste  der 
krnipgolven  mogelijk  verschilt  van  die  in  de  tusschenruimten  tusschen 
de  golven.  In  het  algemeen  is  het  duidelijk,  dat  zij  er  in  zekeren 
zin  tegen  aan  kleven,  door  het  slijm  dat  zij  afscheiden.  Voorts  is 
echter  tevens  duidelijk,  dat  de  luchtdruk  er  een  groot  aandeel  aan 
heeft.  Een  slak  hangt  en  krnipt  zonder  bezwaar  aan  den  onderkant 
van  een  glazen  plaat;  men  kan,  door  een  huisjesslak  bij  de  schelp 
te  pakken,  een  betrekkelijk  zwaar  voorwerp,  waarop  zij  zich  bevindt, 
mede  op  tillen.  De  voet  werkt  dus  als  zuiger.  Het  is  echter  zeker, 
dat  dit  als-zuiger-werken  bevorderd  wordt  door  de  wijze  waarop 
de  slak  haar  \oet  op  den  ondergrond  plaatst.  Trekt  men  een 
stijf  tegen  een  glasplaat  aangezogen  slak  daarvan  af,  en  drukt  men 
haar  dadelijk  daarna  er  weer  tegen  aan,  dan  zuigt  de  voet  zich 
volstrekt  niet  tegen  den  ondergrond  vast.  Dit  geschiedt  pas  wanneer 
de  slak  zich  actief  daai-aan  gehecht  heeft,  welk  oogenblik  geken- 
merkt is  door  het  ontstaan  der  krnipgolven.  Zoolang  deze  voortbe- 
staan bevindt  zich  de  voetzool  krachtig  tegen  den  achtergrond  aan- 
gezogen. Met  de  krnipgolven  gaat  dus  samen  een  aanzuiging  van 
de  voetzool  aan  den  ondergrond. 
Nu  rijst  hier  echter  de  \'raag,  of  bij  het  voortkruipen,  alle  plaat- 
sen van  den  voet,  even  sterk  tegen  den  ondergi'ond  aandrukken  of 
daarvan  af  getrokken  zijn.  En  in  hei  bijzonder  heeft  men  zich  af- 
gevraagd, of  de  voet,  o[)  de  plaatsen  waar  de  golven  er  over  heen 
