858 
in  bijzondere  omstandigheden  vertoond  door  Helix  dnpetitthouarsii. 
Hij  diens  , .galop”  blijkt  ontwijfelbaar,  dat  de  voortbeweging  geschiedt 
doordat  de  voet  op  de  strooken  welke  den  bodem  raken,  wordt 
voortgetrokken,  terwijl  hij  in  de  laag  van  den  bodem  opgetrokken, 
breede  tnsschenrnimten,  actief  gestrekt  wordt  door  contractie  der 
dwarsche  spieren,  waardoor  het  lichaam  plaatselijk  langer  èn  dunner 
wordt. 
Bij  de  noi-male  voortbeweging  vindt  geheel  hetzelfde  plaats.  Alleen 
worden  de  ndmten  tnsschen  twee  verkortingsgolven  der  langsspieren 
niet  zoovel'  van  het  grondvlak  opgetrokken  en  het  lichaam  daar 
niet  zoo  krachtig  gestrekt.  Vandaar  dat  de  voortbeweging  veel  lang- 
zamer geschiedt  en  de  voetzool  schijnliaar  nergens  van  den  bodem 
af  is.  Dat  zij  ter  plaatse  dei'  lichte  Insscheni'iiimten,  toch  inderdaad 
iets  van  den  bodem  is  afgetrokken,  bewijzen  de  hierboven  weerge- 
geven waarnemingen. 
LITERATUUR. 
1.  M.  Lister.  Excercitatio  anutomica  in  qua  de  cochleïs,  maxime  terrestribus 
et  limacihiis  agitur.  Londini.  1694-.  [Vlès,  lU.  18,  haalt  een  langen  en  belangvvek- 
kenden  passus  aan  waaruit  blijkt,  dal  Lisïer  het  verband  tusschen  voetgolven 
(undulationem  quara  in  coclilearum  limacumque  pede  observare  licet)  en  voortbe- 
weging duidelijk  inzag  Voorts,  dal  liij  met  doorsnijdingsproeven  van  den  voet 
bewezen  heeft,  dat  die  golven  niet  bestaan  uit,  of  voortgebracht  worden  door  den 
omloop  van  een  „geest”  (spiritus)  noch  van  een  vloeistof  (humor).  Ten  slotte,  dat 
de  voetzool  slechts  op  enkele  plaatsen  aan  den  bodem  raakt;  deze  plaatsen  trekken 
die  welke  los  van  den  grond  zijn  naar  zich  toe  en  daar  de  plaatsen  die  aan  den 
bodem  kleven  door  het  slijm,  en  die  welke  er  los  van  zijn,  afwisselen,  schuift  het 
geheele  dier  als  een  getand  rad  vooruit  en  vervangt  op  die  wijze  het  afwisselend 
zetten  en  heffen  van  voeten]. 
2.  Bergmann  und  Leuckart.  Anatomisch  2)]iysiologische  Uebersicht  des  Tier- 
reiclies.  1855.  [Volgens  Biedermann,  n''.  12,  geven  deze  schrijvers  op  blz.  380 
van  hun  boek  een  uitmuntende  beschrijving  van  het  gebruik  van  den  „voet”  der 
slakken  als  bewegingsorgaan]. 
3.  H.  SiMROTH.  Die  Tatigkeit  der  willkilrlichen  Miiskulatur  imserer  Land,- 
sc/mec/ren.  Zeitschr.  f.  wiss.  Zoologie.  1878.  Bd.  30.  Supplement.  S.  166.  [Onderstelt, 
zooals  hij  schrijft,  „inehr  aus  allgemeiner  Betrachtung  lebender  Tiere,  denn  aus 
eingehender  mikroskopischer  Forschung”  dat  zich  twee  soorten  spieren  aan  den 
slakkenvoet  bevinden : contractiele  die  . in  alle  richtingen  verloopen  behalve  in  de 
langsrichting  en  extensiele  „welche  sich  in  der  Tatigkeit  nach  vorn  verlangern,  in 
allen  Solden  die  Langsrichtung  einhalten,  das  Wellenspiel  auf  der  Solde  erzeugen 
und  durch  Dehnung  und  stetige  Vei  langerung  des  Körpers  nach  vorn,  die  Locomotion 
ganz  allein  hervorrufen”,  De  onderstelling  van  het  bestaan  van  spieren,  welker 
werking  een  actieve  verlenging  zijn  zou,  is  door  een  halve  eeuw  van  onderzoekingen 
over  de  algemeene  eigenschappen  van  spierweefsel,  onhoudbaar  gebleken]. 
4.  H.  SiMROTH.  Die  Bewegung  unserer  Landschnecken^  ha,uj)tsdchlich  erörtert 
au  der  Bohle  der  Limax  cinereoniger  Wolf.  Zschr.  f.  wiss.  Zool.  1879.  Bd. 
