866 
Daarna  werd  in  1856  bericlit:  „Men  meende  echter  verschijnselen 
opgenierkt  te  hebben,  die  te  kennen  gaven,  dat  ook  hij  [n.1.  de  piek] 
in  een  niet  ver  verwijderd  tijdstip  zon  ontbranden”  ^).  Waarin  deze 
verschijnselen  hebben  bestaan,  werd  niet  vermeld;  in  ieder  geval  is 
de  verwachte  ontbranding  nitgebleven. 
Eene  bergstorting,  die  in  Juni  1857  plaats  had  gevonden  aan  den 
voet  van  den  piek,  7 K.M.  benoorden  de  hootdplaats  Soa  Sioe ’), 
staat  evenmin  als  de  slijkstroom  van  6 September  1866,  die  zijn 
oorsprong  had  aan  de  helling  van  den  piek,  boven  de  kampoeng 
Toegoriha,  in  eenig  verband  met  vulkanische  werkzaamheid,  want, 
zooals  door  F.  S.  A.  de  Ceercq  werd  medegedeeld,  werd  de  laatste 
veroorzaakt  door  eene  aardschniving,  die  een  gevolg  was  van  hevige 
regens  *). 
Wat  verder  betreft  de  mededeeling  in  het  Aardrijkskundig  en 
Statistiek  Woordenboek  van  Nederlandsch  Oost-Jjidië,  volgens  hetwelk 
de  krater  vari  tijd  tot  tijd  rookende  gevonden  wo)'dt  ^),  F.  S.  A.  de 
Ceercq  heeft  er  reeds  op  gewezen,  dat  die  opmerking  onjuist  is  ®). 
De  piek  met  zijn  breede  basis  heeft  beslag  gelegd  op  de  geheele 
zuidelijke  helft  van  het  eiland,  men  zon  haast  kunnen  zeggen  op  Va 
der  oppervlakte,  ware  het  niet,  dat  zijn  regelmatige  gedaante  aan 
de  noordoosthelling  een  belangrijke  wijziging  had  ondergaan,  door- 
dien door  latere  erupties  drie  samen liangende  kegels  zich  hebben 
gevormd,  waarvan  de  het  meest  naar  het  oosten  gelegene  820  M. 
hooge  Kiè  Kitji  V genoemd  wordt.  Dit  is  het  door  Verbeek 
vermelde  eruptiepnnt  3,  met  een  hoogtecijfer  van  903  M.  V- 
Achter  den  genoemden  berg  en  westelijk  daarvan  verheft  zich 
een  top  zonder  naam  en  zonder  vermelding  van  hoogte,  die  echter 
naar  de  hoogtekrommen  te  oordeelen  870  M.  hoog  geacht  moet 
steenen  hunnen  dood  hadden  gevonden.  Ten  onrechte  meent  F.  S.  A.  de  Glercq 
(Bijdragen  tot  de  kennis  der  residente  Ternate.  Leiden  1890,  blz.  69,  aant.  1),  dat 
die  gebeurtenis  op  den  6 September  1866  plaats  had.  Het  werk  van  van  der  Grab 
was  reeds  in  1862  verschenen. 
b Fragment  uit  een  reisverhaal.  Tijdschr.  v.  Ned.  Indië  1856.  1,  blz.  425. 
J.  H.  Tobias.  Aardstorting  op  Tidore.  Natuurk.  Tijdschr.  Ned.  Indië  15. 
Batavia  1858,  blz.  352-358. 
8)  T.  a.  p.  blz.  68—69. 
b 3.  Amsterdam  1869,  blz.  956. 
“I  Bijdragen  tot  de  kennis  der  residentie  Ternate.  Leiden  1890,  blz.  68,  aanteek.  4. 
8)  Deze  en  de  Kiè  Matoeboe  zijn  de  eenigen,  die  de  Tidorezen  de  benaming  van 
„berg”  (Kiè)  waardig  keuren;  de  overigen  zijn  in  ban  oogen  slechts  „boekoe” 
(heuvels). 
Zoolang  men  niet  weet  langs  welken  weg  de  opnemer  de  hoogte  bepaald 
heeft,  kan  men  niet  zeggen  aan  welk  cijfer  eene  grootere  waarde  toegekend  mag 
worden. 
