873 
copiila,  een  gelijk  aantal  lettergi’epen  bezitten  of  wel,  hetzij  door 
een  woord,  hetzij  door  passend  aangehraehle  inter|)nnclie,  in  twee, 
wat  het  aantal  lettei'grepen  betreft,  gelijke  deelen  worden  verdeeld 
(b.v.  beter  dnnr  dan  niet  te  koop;  hoe  hooger  berg,  hoe  dieper  valg 
Zinnen,  waarbij  dit  niet  het  geval  was,  noemen  wij  asyinmelriseh. 
Onderwerp,  gezegde,  voorwerp  kwamen  in  de  meeste  zinnen  en  wel 
in  deze  volgorde  voor;  zinnen,  waarin  een  dezei' zinsdeelen  ontbi-eekt 
of  het  werkwoord  zich  tengevolge  der  gel)ezigde  eonstrnclie  splitst, 
bestempelen  wij  met  den  naam  van  onregelmatig  gevormde  zinnen. 
Spreekwoorden  en  spreekwoordelijke  gezegden  werden  slechts  bij 
nitzondering  gebezigd  ; een  enkelen  keer  kreeg  de  proefpei'soon  een 
Fransehen  of  Latijnschen  zin  te  hooren.  In  het  geheel  hebben  wij 
328  proeven  op  4 pei’sonen  (R.,  M.,  D.  en  A.)  verricht.  Tabel  1 
geeft  een  ovei’zicht  van  het  proefmaleriaal  met  betrekking  tot 
het  aantal  lettei’gi-epen,  sytïimetrie  en  asymmeti’ie,  regelmatige  en 
onregelmatige  vorming  enz.  der  gebezigde  zinnen.  0[)merking  ver- 
dient, dat  sommige  proefzinnen  in  twee  der  drie  laatste  kolommen 
zijn  ondergebracht;  een  spreekwoord  als  ,,hoe  hooger  berg,  lioe 
dieper  val”  werd  zoowel  bij  de  samenstelling  van  de  kolom  der 
spreekwoorden  als  bij  die  der  symmetrische  zinnen  in  rekening  gebracht. 
De  aanbieding  van  het  materiaal  geschiedde  door  middel  \'an  de 
tlnisterspraak  met  reserve-lncht.  De  proefpersoon  zat  met  het  rechter- 
oor tot  Inisteren  gereed,  loodrecht  op  een  lijn  gaande  door  dit  oor 
en  den  mond  van  den  experimentator.  De  maximale  afstand  bedroeg 
5 M.;  bleef  de  proefpersoon  in  gebreke  voor  dien  afstand  het  gespro- 
kene nauwkeurig  na  te  zeggen,  dan  werd  de  afstand  telkens  met 
1 M.  verminderd,  totdat  het  gesprokene  juist  wei’d  geproduceerd. 
Beneden  de  2 M.  bedroeg  de  vermindering  telkens  slechts  M. 
Een  zorgvnldige  introspectie,  waarbij  de  proefpersoon  nauwkeurig 
aangaf,  wat  hij  in  werkelijkheid  had  gehoord,  volgde  na  elk  onder- 
deel der  proef.  In  elke  zitting  werden,  om  vermoeienis  te  voorko- 
men, ten  hoogste  12  proeven  genomen.  Alle  zijn  verricht  in  de  druk 
gemeubelde  bibliotheek  der  Psychiatrisch-Neurologische  Kliniek  te 
Utrecht.  Alvorens  tot  de  eigenlijke  proeven  werd  overgegaan,  be- 
paalden wij  de  gehoorscherpte  onzer  proefpersonen  met  behulp  der 
woorden,  welke  Zwaardemakkr  en  Quix  in  ,,De  studie  van  het 
spraakgehoor  aangeven  ').  Allen  bleken  een  normaal  gehoor  te  l)e- 
zitten ; de  hoorafstanden  wisselden  voor  de  verschillende  woorden 
van  6 — 30  M. 
In  tabel  II  hebben  wij  voor  elk  der  drie  proefpersonen  R.,  M.  en 
0 Onderzoekingen  Physiol.  Lab.  Utrecht  (5)  dl.  5.  blz.  1. 
