879 
van  een  zin  een  zeer  voorname  i'ol  hij  liet  verstaan.  Ook  liier 
worden  sterke  individneele  verschillen  waargenomen ; voor  R.,  M. 
en  D.  bedraagt  het  verschil  in  hoorafstand  voor  symmetrisch  en 
asymmetrisch  gebouwde  zinnen  resp.  0.61,  1.13  en  0.24  M. 
Dat  spreekwoorden  en  spreekwoordelijke  gezegden  op  grooteren 
afstand  worden  verstaan,  valt  gemakkelijk  te  begrijpen.  Door  hun 
bekendheid  bieden  zij  meer  steun  aan  het  assimilatieproces,  dat 
zich  in  aansluiting  bij  de  gea[)pereipieerde  elementen  voltrekt.  De 
gunstige  invloed,  dien  de  inbond  der  [iroefzinnen  bij  spreekwoorden 
en  spreekwoordelijke  gezegden  uitoefent,  staat  echter,  zooals  uit  een 
vergelijking  van  tabel  V en  VI  blijkt,  ten  achter  bij  dien,  welke 
in  de  louter  formeele  eigenschap  van  den  symmetrischeïi  bouw  zijn 
oorsprong  vindt.  Wordt  voor  symmetrisch  gebouwde  zinnen  de 
hoorafstand  voor  de  proefpersonen  R.  en  M.  vergroot  met  resp. 
0.61  en  1.13  M.,  zoo  bedraagt  de  vermeeidering  \'oor  de  spreek- 
woorden slechts  resp.  0.41  en  0.74  M. 
TABEL  VI. 
Spreekwoorden. 
Overige  zinnen. 
Pp. 
G.  i 
G.A. 
C.W. 
G. 
R. 
3.18 
1 
4 
3.37 
M. 
3.67 
0.94 
4 
2.93  i 
Dat  ook  het  ontbreken  van  onderwerp,  gezegde  of  voorwerp  in 
een  zin  of  een  wijziging  in  de  volgorde,  waarin  deze  zinsdeelen 
plegen  voor  te  komen,  een  beletsel  vormen  voor  het  verstaan, 
blijkt  uit  een  beschouwing  der  gegevens  van  tabel  VII.  De  onre- 
gelmatig gevormde  zinnen  toch  worden  door  R.,  M.  en  D.  eerst 
op  belangrijk  korteren  afstand  gehoord  dan  de  regelmatig  ge- 
vormde. De  vermindering  van  den  hoorafstand  bedraagt  resp.  0.73, 
0.28  en  1.01  M.  De  zeer  aanzienlijke  vermindering  voor  D.  is 
waarschijnlijk  te  wijten  aan  de  omstandigheid,  dat  deze  proefpersoon 
als  Vlaming  minder  goed  bekend  was  met  de  betrekkelijk  ongewone 
constructie,  die  vele  onzer  onregelmatig  gevormde  zinnen  vertoonden. 
De  verhouding  tusschen  de  gemiddelde  afstanden,  waarop  gefluis- 
terde zinnen  en  gefluisterde  woorden  worden  verstaan,  noemen  wij 
met  ZwAARDEMAKER  iiidex  loquelae.  In  de  oorheelkunde  taxeeit  men 
den  afstand,  waarop  de  laatste  worden  waargenomen  op  ± 18  M. 
57* 
