988 
stelsel  geen,  in  het  andere  wel  metastabiele  ontmenging' aan  te  nemen 
is  de  loop  van  de  kritisclie  lijn  in  het  stabiele  gebied;  in  het  ééne 
geval  is  liet  mogelijk  de  beide  stabiele  deelen  van  de  kritische  lijn 
door  een  gelijkmatig  verloopende  kromme  te  verbinden;  in  het 
andei'e  zon  de  kritische  lijn  een  eigenaardig  steil  verloop  moeten 
hebben  met  een  sterk  uitgesproken  maximum.  Dit  laatste  wordt 
minder  waarschijnlijk  geacht  en  kan  ook  ongedwongen  verklaard 
worden  door  aan  te  nemen,  dat  de  kritische  lijn  twee  keerpunten 
bezit.  Ik  wil  er  echter  op  wijzen,  dat  bij  het  stelsel  aether-anlhrachinon 
ook  metastabiele  ontmenging  in  het  onbestendige  gebied  mogelijk  is 
en  dat  voor  het  stelsel  diphenylamine-koolzuur  de  metastabiele 
ontmenging  niet  is  bewezen,  maai-  alleen  waarschijnlijk  gemaakt. 
Een  scherpe  classificatie  van  deze  typen  van  binaire  stelsels  is  dus 
on  mogelijk. 
Een  dergelijk  geval  doet  zich  nn  bij  het  stelsel  zwavelwaterstof- 
ammoniak  voor').  Ik  heb  bij  dit  onderzoek  theoretisch  nagegaan, 
welke  verschijnselen  in  het  stabiele  gebied  optreden,  wanneer  een 
kritische  lijn  de  driephasenlijn  YLG  snijdt;  een  beschouwing  over 
metastabiele  ontmenging  was  daarbij  niet  noodzakelijk,  omdat  uit 
den  aard  der  zaak  alle  verschijnselen  in  het  stabiele  gebied  uit  een 
systeem  zonder  ontmenging  kunnen  worden  afgeleid.  Gaat  men  nn 
de  experimenteele  resultaten  van  dit  onderzoek  na,  dan  blijkt,  dat 
de  kritische  lijn,  wanneer  ze  geen  keerpunten  in  het  onbestendige  i 
gebied  bezit,  evenals  die  in  het  systeem  diphenylamine-koolznur  een 
zeer  steil  verloop  moet  hebben.  (Ik  heb  dat  in  mijn  dissertatie  ook 
graphisch  aangegeven).  Op  dezelfde  gronden,  die  in  het  systeem  : 
diphenylamine-koolzuur  tot  het  bestaan  van  twee  keerpunten  in  de 
kritische  lijn  doen  besluiten,  kan  men  het  stelsel  zwavelwaterstof-  j 
ammoniak  ook  tot  de  stelsels  met  ontmenging  rekenen.  Daar  dit  j 
systeem  m.  i.  dan  het  meest  uitvoerig  onderzochte  voorbeeld  van 
dei'gelijke  stelsels  zou  zijn,  waarin  behalve  ontmenging  een  ver- 
binding optreedt,  heb  ik  in  de  geciteerde  verhandeling  het  tweede 
door  Büchner  bespi'okeu  geval  als  het  type  zwavelwaterstof-ammoniak 
aangeduid.  j 
1 December  1918.  Delft.  Techn.  Hoogeschool.  j 
1 
I 
t 
) Dissertatie  Amsterdam.  1909.  Zeitschr,  f.  physik.  Ghem.  71.  214  en  671  (1910). 
