JÜ02 
maat  voor  de  temperatuur  van  het  systeem,  zoo  zal  y^Nmu,*  een  maat 
zijn  voor  de  Energie  van  dat  systeem.  Want  alleen  de  snelheid  waar- 
mede een  molecnnl  den  neutralen  stand  in  di  passeert,  zal  door  energie 
(warmte)  toevoer  of  afvoer  willekeurig  kunnen  worden  verhoogd  of  ver- 
laagd. Hetgeen  bij  \ Nmu^“  komt,  in  den  tei'ra  iV/(/ — s)'  b.v.  tot  aan 
de  botsing,  ten  gevolge  der  aantrekkende  werking  der  molefulen,  kan 
nimmer  door  toexoer  of  afvoer  van  energie  worden  gewijzigd.  Dit 
bedrag  is  standvastig,  en  kan  door  worden  voorgesteld;  d.i.  dus 
de  Energie,  welke  o\  erblijft  als  u^  = 0 is  (geheel  potentieel  in  het 
neutrale  punt  M , geheel  kinetisch  op  het  oogenblik  der  botsing).  Deze 
grootheid  is  derhalve  wat  Planck  e.a.  de  z.g.  nulpimtsenergie  hebben 
genoemd,  welke  alzoo  niets  anders  is  dan  de  eriergie  der  aantrekkende 
krachten,  welke  ook  met  de  grootheid  in  verband  staat.  (Zie  ook  § 5). 
De  grootheden  m’  en  zullen  alzoo  volgens  (</)  altijd  zeer  ver- 
schillend zijn  (alleen  bij  hooge  temperaturen  en  groote  volumina  zal 
er  blijkbaar  practisch  geen  verschil  bestaan),  en  reeds  jaren  lang 
koesterde  ik  de  overtuiging  dat  daarin  ')  ten  slotte  de  sleutel  moest 
woi’den  gezocht  van  de  merkwaardige  betrekking  tusschen  T en  E, 
door  Planck  opgesteld  voor  lage  temperaturen  en  kleine  volumina 
— maar  welke  volgens  hem  slechts  op  grond  van  zeer  bijzondere 
onderstellingen  (de  z.g.  ,,^rfan^«!n”-hypothese)  kan  worden  afgeleid. 
^ 4.  Berekening  van  t en  u\ 
stelt 
A'  I / 2/ 
Voor  t.  vindt  men  nu  volgens  (c)  wanneer  men  — \ / — — V 
|/  m 
m 
V 
u,  y m 
«.  = 
dx 
2/ 
= \/^ ^ ^ + y^y 
x=l — s 
'..=0 
hetgeen  met 
tot 
~ \/^ Yf  ^ ^ 1 
(1) 
(2) 
voert.  Voor  u^  = cc  {q,  = 0)  nadert  dit  tot  = 
log  = 
‘)  Afgezien  natuurlijk  van  de  interpretatie  der  in  de  PLAWCK’sche  formule  optre- 
dende grootheid  hv,  waarin  h een  universeele  konstante  is  — welke  een  geheel 
afzonderlijk  probleem  vormt. 
