1329 
dichte  melkwegstreken  alb  hel  ware  fijn  gespikkeld  met  nauwlijks 
merkbare  vlekjes,  waarbij  het  vaak  willekeurig  schijnt,  welke  en 
hoeveel  men,  door  ze  twee  aan  twee  als  bijeenbehooreiid  te  beschou- 
wen, als  sterren  kan  meetellen.  Bij  de  beoordeeling,  of  naast  de 
helderder  beelden  een  uauwlijks  zichtbaar  3'''‘  of  beeld  aanwezig 
is,  was  de  subjectieve  zekerheid  aanmerkelijk  grootei'. 
Bij  de  heldere  stei'reu  trad  een  andere  onzekerheid  op.  Soms  kwam 
het  \'oor,  dal  van  een  ster,  die  in  de  groote  beelden  beslist  zwakker 
was  dan  een  andere,  toch  meer  zwakke  beelden  zichtbaar  waren, 
doordat  de  zwakste  beelden  bij  haar  klein  en  scherp,  bij  de  andere 
groot  en  flauw  waren.  De  oorzaak  daarvan  ligt  in  de  eigenaardige 
achrornaliseering  van  het  Zeissiriplet '),  waardoor  de  gele  sterren 
groot  en  wazig',  de  witte  sterren  scherp  en  klein  zijn.  Deze  omstan- 
digheid, die  misschien  bruikbaar  is  voor  de  klenrbepaling  van  zulke 
zwakke  sterren,  was  bij  deze  tellingen  hinderlijk ; als  regel  werd 
getracht  alleen  de  zichtbaarheid  van  het  zwakste  beeld  tot  maatstaf 
van  de  indeeling  te  nemen. 
Het  afgetelde  gebied  omvat  iüO  hokjes  (in  R.Kl.  van  — 7 tot 
4-3,  in  deel.  van  -|-5  tot  — 5).  Het  centrum  van  de  plaat  ligt  op 
279°30' 4- ; de  zijde  van  elk  hokje  is  15', 28,  dus  het  opper- 
vlak 0,0649  = Vi5  ii  vierkante  graden.  De  hoekpunten  van  het  onder- 
zochte gebied  liggen  op 
•277°40'6+12°44',8:  277°41',6  4- 10°12',4 ; 280°17',0  + 12°46',3; 
280°16',5  + 10°13',6. 
De  tellingen  zijn  verricht  met  het  mikroskoop  van  het  Repsold- 
toestel  voor  l•echthoekige  coördinaten  oi>  de  sterrevvacht  te  Leiden, 
dat  daartoe  van  het  zwakste  oculair  werd  voorzien  ; de  vergrooting 
was  10  maal,  eigenlijk  nog  iets  te  sterk  voor  dit  doel.  De  uitkom- 
sten der  tellingen  zijn  in  Tabel  I samengesteld;  in  elk  hokje  bevin- 
den zich  achtereenvolgens  het  aantal  0|)  plaat  B,  hel  aantal  op 
plaat  A,  de  aantallen  o[)  A met  minstens  3 en  4 beelden,  en  de 
aantallen  op  .!  met  minstens  5 en  6 beelden. 
2.  De  keldeelieidsschaal . Om  de  grenshelderheden  te  vinden, 
waai-voor  deze  aantallen  gelden,  moest  de  grootte  van  een  aantal 
sterren  bepaald  worden.  Dit  gedeelte  van  het  ondei'zoek  gaf  de 
grootste  moeilijkheden,  omdat  het  met  eenigszins  primitieve  hulp- 
middelen moest  worden  uitgevoerd.  Een  vergelijkingsschaal  werd 
b De  brandpuntsafstand  is  minimum  voor  894^^  (Hertzsprung  A.  N.  4951. 
bd.  207.  88). 
