1339 
Hier  is  een  stijgen  van  den  gradiënt  vanaf  de  13'^''-’  grootte  (pliot.) 
merkbaar  ; dit  stemt  dus  wel  met  de  Jin  verkregen  uitkomst  over- 
een. Maar  de  waarden  van  de  nn  verkregen  gradiënten  z,ijn  aan- 
merkelijk minder,  dan  die  nit  liet  vroegere  onderzoek  volgen  tnn 
0,52  van  13,5  tot  1-1,3,  toen  0,72  van  13,5  tol  14,4),  en  die 
duidelijk  op  de  aanwezigheid  van  groote  verder  atliggende  stei- 
condensaties  wezen.  Nn  zijn  de  photographisclie  schalen  geheel 
onafhankelijk  van  elkaar  en  daardoor  misschien  niet  direct  verge- 
lijkbaar. Wanneer  b.v.  de  gebruikte  reductiefactor  0,884  nog  wat 
te  groot  was,  (dus  een  lO-vondige  expositie  nog  wat  minder  dan 
2 X 0"’,884  zou  doen  winnen)  zouden  in  het  onderzoek  \'an  nu 
alle  ?n’s  en  al  hun  verschillen  kleiner  en  de  gradiënten  grooter 
worden.  In  hoevene  zooiets  werkelijk  het  geval  is,  is  niet  met 
zekerheid  te  zTeggen.  In  elk  geval  zijn  wij  met  deze  tripletopnamen 
minder  diep  in  de  zwakke  sterren  doorgedrongen,  dan  bij  het  vroe- 
gere onderzoek.  Toen  het  plan  voor  deze  o[)namen  ontworpen  werd, 
scheen  het  niet  al  te  moeilijk  om  verder  te  komen  dan  llEKSCHKr.’s 
peilingen,  waarx'an  de  grenshelderheid  toen  13.9  ge\onden  werd. 
Door  de  sedert  gevonden  schaalreducties,  is,  zooals  uii  Idijkt,  dit 
doel  niet  bereikt  kunnen  woi'den.  Daartoe  was  een  instrument  met 
grooter  opening  of  een  veel  langei'en  expositietijd  noodig  geweest. 
Om  nog  wat  verder  te  komen,  zijn  door  Prof,  Hektzspruno  o[) 
mijn  verzoek  nog  een  paar  opnatnen  met  den  80  cM.  refractor  te 
Potsdam  gemaakt.  Om  de  helderheidsschaal  dadelijk  op  de  i)laat 
vast  te  leggen,  werd  een  grof  traliescherm  voor  het  objectief  ge- 
plaatst, waardoor  het  centrale  beeld  0,"'748  verzwakt  wordt  en  het 
lst«  en  2'*®  buigingsbeeld  2, "'242  en  3,"’317  zwakker  wordt  dan 
het  centrale  beeld.  0|)  een  plaat,  met  centrum  op  4B  Aquilae 
(19''37,"'5  -)-  11°57')  werden  0[)  0,343  kwadraatgraden  858  stei'ren 
geteld,  waai'van  101  het  eerste  en  24  het  tweede  buigingsbeeld 
vertoonen.  Daaruit  volgt  voor 
m„  m,— 2,24  m,— 3,32 
lo;/N  3,398  2,409  1,845 
dlogN 
waaruit  de  gradiënten  --  - = 0,41  en  0,58  volgen.  Deze  plaat 
dm 
dringt  wat  verder  door  dan  het  Triplet,  want  uit  vergelijking  met 
de  boven  gevonden  aantallen  londom  46  Aquilae  ^'olgt  = 14,8. 
Hier  blijkt  nn  de  gradiënt  van  12,6  tot  14,8  slechts  0,41  te  be- 
dragen. Vermoedelijk  ligt  de  oorzaak  voor  dit  kleine  bedrag  daarin, 
dat  veel  zwakkere  nevenbeeldjes  meegeteld  zijn,  dan  hoofdbeelden, 
omdat  hun  plaats  nauwkeurig  bekend  was.  Hier  blijkt  dus  ook 
' 86* 
