1 1841 
1 
voor  m =13  14  15  16 
logN—  2,63  3,07  3,37  3,60 
dus  voor  den  gradiënt  ü,44,  0,30  en  0.23.  In  deze  cijfers  is  ook  niets 
van  een  ruimtelijke  condensatie  in  verre  melkvvegwolken  te  bespeuren. 
De  tegenstrijdigbeid,  die  in  al  deze  uitkomsten  te  voorschijn 
treedt,  en  telkens  de  hoop,  om  verder  te  komen  dan  Herschel, 
teleurstelt,  kan  aldus  samengevat  worden  : in  de  heldere  melJaveq- 
vlekken  vertoonen  de  Franklin-Adams platen  nauwlijks  meer  sterren 
dan  de  peilingen  vaji  Herschel,  hoewel  zij  naar  de  gemiddelde 
j aantallen  veel  dieper  gaan.  Op  het  gebied  van  plaat  136  geven  de 
j tellingen  van  Ch.  & M.  9340  sterren  per  k wad raatgraad  en  Herschel 
j 7500,  terwijl  het  gemiddelde  over  de  geheele  melkwegzone  bij  den 
i een  meer  dan  2800,  bij  den  ander  1023  is. 
1 Het  is  niet  onmiddellijk  duidelijk,  wat  hiervan  de  oorzaak  is.  De 
j eene  voor  de  hand  liggende  verklaring  is,  dat  de  tellingen  van  de 
j zwakste  sten-en  op  de  Franklin-Adams  platen  in  de  dichtste  melk- 
I wegvlekken  veel  onvollediger  zijn  dan  in  andere  streken.  Een  andere 
! verklaring  zou  zijn,  dat  in  de  heldere  dichte  melkwegwolken  de 
j kleurindex  hooger,  de  sterren  dus  gemiddeld  rooder  zijn  daii  in  het 
! gemiddelde  vati  de  galactische  zone.  In  dit  geval  komt  men  door 
! nog  zoo  volledige  tellingen  op  photographische  platen  veel  minder  ver, 
i dan  door  tellingen  visueel  met  een  kijker  met  groote  opening. 
I Wij  kunnen  dus  in  de  diepten  van  de  melkwegwolken  nog  steeds 
iniet  verder  indringen,  dan  Herschel  ; ons  materiaal  reikt  nog  nauw- 
i lijks  verder,  dan  wat  Herschel  meer  dan  een  eeuw  geleden  ver- 
j zamelde.  Dat  in  de  geheele  19'^'^  eeuw  niets  gedaan  is  om  zijn 
jwerk  te  completeeren  en  te  verbeteren,  ligt  ongetwijfeld  daai'aan, 
[dat  de  photographische  methode  op  hel  gebied  van  stertellingen  zoo- 
jveel  meer  beloofde,  maar  deze  belofte  nog  niet  gehouden  heeft.  De 
jvele  systematische  ongelijkheden,  die  de  photographische  methode 
iaankleven  — de  afname  van  de  sterdichtheid  naar  de  randen,  de 
jgrootere  invloed  van  atmospherische  absorbtie,  de  \'ariatie  in  grens- 
ihelderheid  — maken  het  reeds  zeer  moeilijk,  om  uit  een  photo- 
graphische opname  van  den  hemel  een  homogeen  materiaal  af  te 
leiden.  Komt  hier  nu  nog  bij,  dat  de  zwakste  sterren,  waai'  het  om 
Ie  doen  is,  gemiddeld  een  hoogen  kleurindex  hebben,  dan  blijkt  nog 
sterker,  hoe  wenschelijk  visueele  tellingen  met  zeer  lichtsterke 
instrumenten  voor  de  studie  van  de  melkwegcondensaties  zijn. 
