1353 
j getal len-fac tor  zouden  moeten  worden  aangebracht  en  vergelijking 
j (13)  verder  ongecorrigeerd  gebruiken. 
l{n)  “i"  ^ grootheid,  die  door  Gibbs  door  /n  wordt  voorge- 
steld en  met  den  naam  thermodjnamische  potentiaal  wordt  aangeduid. 
In  het  geval  van  thermodynamisch  evenwicht  is  zij  constant  en  wel 
1 gelijk  aan  wanneer  de  dichtheid  is  in  het  punt,  waar  de 
! potentieele  energie  nul  is  gesteld.  In  het  door  ons  gedachte  niet- 
evenwichtsgeval  zal  ik  stellen  : 
I 
i . (14) 
I of  in  aanmerking  nemende,  dat  wij  xü  klein  onderstellen : 
; * * 
i ?2  = n,e  (I -f-2ü)  = ntv,  , . • . (Ha) 
I zoodat  niü  het  aantal  moleculen  voorstelt,  dat  tengevolge  van  den 
stroom  in  overmaat  boven  het  normale  aantal  n^e  in  een  ruimte- 
element  aanwezig  is.  Volgens  vergelijking  (13)  wordt  to  gevonden 
als  de  potentiaal  van  denkbeeldig  agens,  waarvan  de  dichtheid  zou 
V'  2>JX  072 
“ d.' 
Om  de  beteekenis  der  gevonden  formule  te  illustreeren,  zullen 
wij  haar  toepassen  voor  het  volgende  eenvoudige  geval : het  krach- 
tenveld is  afkomstig  van  één  enkel  krachtscentrum,  waarin  wij  den 
oorsprong  O van  het  coördinaten-systeem  leggen,  terwijl  de  kracht 
alleen  een  functie  van  r zal  zijn.  Was  er  geen  stroom,  dan  zou  dit 
krachtenveld  in  een  gas  een  dichtere  wolk  om  O tengevolge  hebben, 
waarbij  de  dichtheid  alleen  een  functie  van  r zou  zijn.  Denken  wij 
nu  het  gas  in  strooming  gebracht  met  een  constante  snelheid  u in 
de  negatieve  ^r-richting  en  denken  wij,  dat  dit  een  geringe  verande- 
ring in  de  dichtheid  ten  gevolge  heeft,  zoodat  wij  bij  wijze  van 
Ö72 
eerste  benadering  in  vergelijking  (13)  de  waarde  van 
bx 
mogen 
nemen,  zooals  zij  zonder  stroom  zou  zijn,  dus 
Ö72  1 Ö8 
— ^ Q hl 
da;  “ kT^x  ■ 
waardoor  vergelijking  (13)  overgaat  in, 
V 3jr  72  de 
= 
a.nt  KI  Ox 
Het  denkbeeldige  agens  is  dan  negatief  i 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk.  Dl.  XXVII.  A°.  1918/19. 
(15) 
(13a) 
den  kant  van  de 
87 
