I()6H 
ik  er  op  wijzen  dal  de  bnlphypolliese  — de  draaiing  der  genetische 
lengteas  van  de  kiezen  — door  de  waarneming  ten  volle  bevestigd 
is.  Wij  liebbe)!  kunnen  \'aststellen,  dat  zoowel  aan  de  mesenchy ma- 
tenze tandkiem,  als  aan  het  epitheliale  emailorgaan  de  achterrand 
een  groeicentrum  is,  door  welks  aclie,  zoowel  het  orgaan  als  de 
tandkiem  naar  achter,  dat  is  dus  volgens  de  lengterichting  van  de 
kaak,  verlengd  wordt.  Het  voorste  deel  van  de  kies  is  dus  het 
oudste,  het  eerst  tot  ontwikkeling  gekomene.  Maar  van  grooter 
beteekenis  nog  acht  ik  als  bewijs  der  draaiing,  de  richting  der  septa 
in  het  emailoi-gaan.  Ligt  het  eenige  septum  bij  den  gewonen  dimeren 
zoogdiertand,  in  een  sagittaal  vlak,  bij  de  polj'mere  olifantskies  zijn 
de  verschillende  septies  in  het  emailorgaan  in  een  transversaal  vlak 
gelegen.  Deze  beide  feiten  zijn  wel  als  een  afdoend  bewijs  der  juist- 
heid van  de  hulphypothese  te  beschouwen.  Dat  deze  draaiing  niet 
als  een  mechanische,  doch  als  een  |)Otentieele  — dat  is  als  een 
omlegging  der  groeirichting  in  de  kiemen  — moet  beschouwd  wor- 
den, is  reeds  vroeger  opgemerkt. 
Het  bewijs  van  de  juistheid  der  hulphypothese  komt  nu  zeker 
ten  goede  aan  de  aannemelijkheid  dei-  grondhypothese : de  polymere 
olifantskies  is  te  beschouwen  als  een  tot  een  morphologische  eenheid 
verbonden  generatierijke  tandfamilie  der  reptilien.  Een  absoluut 
bewijs  van  de  juistheid  dezer  grondstelling  wordt  echter  ook  dooi- 
de embryologische  waarneming  niet  geleverd,  en  zal  ook  uit  den 
aard  der  zaak  wel  nimmer  geleverd  kunnen  worden.  Maar  toch 
maken  deze  waarnemingen  de  gestelde  hypothese  wel  aannemelijk, 
en  waarschijnlijk. 
Want  van  zeer  groot  gewicht  is  het  paralellisme  dat  er  bestaat 
in  de  ontstaanswijze  van  een  tandfamilie  der  Reptilien  en  die  van 
een  olifantskies.  Men  behoeft  zich  slechts  te  denken  dat  de  perioden 
van  latentie,  die  bij  de  vorming  \ an  een  tandfamilie,  telkens  tusschen 
twee  genei-aties  bestaat,  wegvallen,  de  opvolgende  leden  der  familie 
verkrijgen  dan  geen  zelfstandigheid,  doch  blijven  met  elkander  ver- 
bonden, en  in  plaats  van  een  serie  zelfstandige  tanden,  ontstaat  een 
samengesteld  geheel,  waarvan  de  elementaire  bestanddeelen,  als  in 
een  kelen  aan  elkaar  verbonden  zijn.  En  zooals  bij  de  Reptilien  de 
verschillende  generaties  successievelijk  aangelegd  werden  en  zich 
ontwikkelen,  zoo  worden  ook  bij  de  olifantskies  de  elementen  — 
dat  zijn  de  platen  — successievelijk  aangelegd.  En  zooals  bij  de 
Reptilien  elke  generatie  der  familie,  dat  is  elke  tand,  haar  eigen 
pulpavormend  centrum  heeft,  in  het  bij  haar  behoorend  emailorgaan, 
zoo  heeft  ook  bij  de  olifantskies  elke  plaat  haar  eigen  pulpacentrum 
in  het  emailorgaan. 
