werden  eveneens  grooter.  Na  het  verwijderen  der  vlam  werden  de  i 
afwijkingen  kleiner  om  de  oorspronkelijke  waarde  weder  aan  te  | 
nemen  wanneer  het  kwik  de  kamertemperatuur  had  aangenomen,  j 
Bij  verwarming  van  de  andere  buis  waren  de  uitwijkingen  kleiner  ; 
dan  bij  de  niet  verwarmde  kwikstralen.  j 
Ten  einde  te  onderzoeken  of  het  verschil  in  uitwijking  bij  gelijke  | 
en  ongelijke  tempei'atuur  der  beide  kwikstralen  — maximaal  3.2  m.M.  | 
— kon  toegeschreven  wui'den  aan  een  mogelijke  verbinding  van  i 
kwik  met  een  der  bestanddeelen  van  het  glas,  werd  een  uur  lang  j 
voor  het  begin  der  proef  de  eene  buis  ^ sterk  verwarmd,  zoodat  het  ! 
kwik  in  deze  buis  veel  meer  gelegenheid  had  een  dergelijke  verbinding 
te  vormen  dan  gewoonlijk;  gedurende  de  eerste  minuut  van  de 
proef  zou  dan  het  kwik  een  andere  samenstelling  hebben  dan  daarna 
en  een  andere  uitslag  zou  verkregen  worden.  Van  een  dergelijk 
gedrag  was  ecliter  niets  te  bespeuren,  zoodat  bovenvermeld  ver-  | 
schil  niet  aan  een  chemische  verontreiniging  van  het  kwik  kaïi  worden  | 
toegeschreven.  1 
Ongedwongen  laat  zich  het  verschil,  wal  grootte  en  richting  betreft,  i 
verklaren  als  gevolg  van  de  thermokracht  tusschen  kwik  onder  druk  ^ 
en  kwik  zonder  druk,  welke  kracht  door  Des  Coudhes  ’)  is  aange-  | 
toond  en  later  ook  door  Wagner  en  Horig  gemeten.  Hel  kwik  j 
stond  toch  in  de  glazen  toestellen  onder  den  druk  der  samengeperste  | 
lucht;  de  kwikstralen  bestonden  uit  kwik  onder  den  druk  \'an  de 
atmosfeer  en  hun  aanrakingsplaatsen  met  het  kwik  onder  overdruk  j 
waren  op  verschillende  temperatuur.  j 
Dat  deze  opvatting  de  juiste  is  werd  nog  aangetoond  door  een  ^ 
afzonderlijke  proef,  waarbij  een  knie  vormig  omgebogen  nauwsluitend  \ 
glazen  buisje  over  de  uiteinden  der  beide  buizen  B geschoven  werd 
zoodat  de  kwikstralen  het  buisje  vulden;  een  kleine  opening  aan  de  ! 
bovenzijde  van  het  buisje  diende  als  overloop  voor  het  kwik.  Werd 
nu  een  der  buizen  B vei'warnid,  zoo  verkregen  we  uitwijkingen  van 
geheel  dezelfde  orde  als  voorheen  terwijl  er  geen  vrije  kwikstralen 
meer  waren. 
Eén  verschijnsel  werd  bij  deze  proeven  opgemerkt,  dat  door  het 
bovenstaande  niet  verklaard  wordt;  steeds  was  gebleken  dat  de  uit-  j 
wijking  bij  een  zeer  oppervlakkige  aanraking  der  stralen  grooter  ^ 
was  dan  bij  een  centrale  botsing:  dus  bij  een  fijn  contact  grooter  dan  | 
bij  een  vol;  het  verschil  nam  toe  met  het  temperatuursverschil  der  i 
stralen  en  bedroeg  bij  de  grootste  temperatuursverschillen  1.5  raM.  j 
b Des  Goupres.  Wied.  Ann.  43,  p.  673,  1891. 
E.  Wagner.  Ann.  d.  Physik.  27,  p.  955,  1908. 
H.  Hörig.  Ann.  d.  Physik.  28,  p.  871,  1909. 
