1195 
Men  zou  dit  verschil  kunnen  toeschrijven  aan  den  bij  een  fijn 
contacf  grootei'en  teinperatuursprong  en  ei'  een  bewijs  in  vinden 
van  het  door  Bened[CKs  genoemde  fundamenteele  efiekt.  Men  moet 
dan  echter  niet  vei-geten  dat  deze  tliermokracht  slechts  bedraagt: 
3.5  X 1^'*^  steilen  tempei'aluurval  van  300°  op 
een  afstand  van  een  onderdeel  van  1 mM.,  zoodal  bij  de  werkelijk 
voorkomende  gevallen  van  thermostroomen  met  deze  geringe  kracht 
geen  rekening  behoeft  gehouden  te  worden.  Ten  einde  de  bovenste 
grens  van  deze,  eventueel  aan  te  nemen,  tliermo-electrisclie  kracht 
voor  meer  normale  gevallen  nog  verder  te  kunnen  ti'ekken,  werd 
een  dnnwandig  buisje  — wanddikte  0.1  mM.,  inwendige  middellijn 
± 0.8  mM.  — in  liet  midden  uitgetrokken  waar  de  wanddikte 
0.08  mM.  en  de  inwendige  middellijn  ± 0.3  mM.  bedroeg.  Dit 
buisje  werd  horizontaal  geplaatst  tusschen  de  uiteinden  van  de  binzen 
B\  door  een  caoutchoucbuisje  werd  het  eene  uiteinde  met  een  der 
buizen  B verbonden  ; van  de  tweede  buis  B werd  de  fijne  opening 
afgesneden,  zoodat  hel  andere  uiteinde  van  het  dunwandige  buisje, 
na  omgebogen  te  zijn,  in  deze  buis  S reikte  en  men,  door  aanbrenging 
van  geringen  overdruk,  in  de  eerstgenoemde  bins  een  langzamen 
stroom  kwik  door  het  buisje  kon  verkrijgen.  Zonder  dezen  stroom 
gaf  een  verwarming  van  het  buisje  aan  eene  zijde  der  vernauwing 
niet  de  minste  uitwijking.  Nu  was  de  oppervlakte  der  doorsnede 
van  het  kwik  in  het  buisje  0.50  mM\  die  van  den  glaswand  0.38  mM’ 
en  in  het  nauwe  deel  resp.  0.08  mM’  en  0.1  mM’;  daar  het  ge- 
leidingsvermogen  voor  warmte  van  glas  tienmaal  kleiner  is  dan  \’an 
kwik  zal  de  door  HetnEDicks  gevreesde  iinloed  van  het  glas  onder 
deze  omstandigheden  slechts  gering  kunnen  zijn. 
Bovendien  kan  deze  in\doed  nog  in  hooge  mate  verminderd  worden 
door  het  kwik  te  laten  stroomen  tegen  de  richting  van  den  warmte- 
stroom.  Bij  verwarming  van  het  glas  links  van  de  \'ernauwing  lieten 
we  het  kwik  van  rechts  naar  links  stroomen  zoodat,  mocht,  ten- 
gevolge der  geleiding  van  warmte  door  het  glas,  het  kwik  in  het 
nauwe  deel  verwarmd  worden,  dit  door  het  stroomende  koude  kwik 
vervangen  werd,  terwijl,  wegens  de  zes  maal  geringere  snelheid  van 
het  kwik  in  het  vvijdere  dan  in  hel  nauwere  deel,  de  temperatuur 
in  het  wijdere  deel  niet  merkbaar  verminderd  zal  zijn.  Hierdoor 
werd  een  temperatuurval  van  minstens  250°  op  een  afstand  van 
een  paar  millimeter  verkregen.  Daar  bij  hel  doen  van  deze  proef 
de  variatie  x an  de  magnetische  declinatie  uiterst  gering  was,  konden 
veranderingen  in  de  aflezingen  van  0.1  mM.  volkomen  nauwkeurig 
onderkend  worden ; zelfs  een  dergelijke  kleine  vei'plaatsing  werd 
niet  waargenomen,  zoodal  bij  bovengenoemden  temperatuursgradient 
11* 
