1456 
bouten  vastgeinaakt  op  een  hardsteenen  plaat,  die  gemetseld  is  op 
den  grooten  peiler  van  het  laboratorium. 
Zooals  uit  eene  beschouwing  van  Fig.  1 volgt,  is  de  snelheid  van 
beweging  van  de  slede  veranderlijk,  met  2,  iets  verschillende,  maxima 
van  snelheid,  een  bij  den  heengang  en  een  bij  den  teruggang  langs 
de  geleidingen.  Over  een  afstand  van  ongeveer  20  c.M.  is  de 
maximum  snelheid  praktisch  konstant.  Wanneer  het  vliegwiel  184 
omwentelingen  per  minuut  maakt,  klimt  de  maximum  snelheid  tot 
iets  meer  dan  10  Meter  per  seconde.  Dit  is  de  hoogste  waarde 
die  bereikt  kan  worden. 
Het  bewegingsapparaat  is  geconstrueerd  geworden  door  de  fabriek 
Wei-kspoor  te  Amsterdam.  De  uitvoering  der  mechanische  deelen  moest 
in  het  laboratorium  voor  de  o|itische  eischen  passend  gemaakt  worden. 
Wat  de  optische  inrichting  der  proef  betreft  kan  worden  ver- 
wezen naar  mijne  vroegere  mededeelingen  over  het  FiZEAU-effect. 
De  snel  bewegende,  doorschijnende,  vaste  stof,  neemt  de  plaats  in 
van  het  stroomende  water  bij  de  vroegere  |)roeven.  De  lengte  van 
de  bewegende  kolom  kwarts  of  glas  varieerde  bij  verschillende 
proeven  tusschen  100  en  140  c.M.  Na  het  successievelijk  aanbrengen 
van  talrijke  verbeteringen  was  het  mogelijk  de  lichtbundels  door  het 
bewegend  kwarts  of  glas  heen  tot  interferentie  Ie  brengen  en  zuivere 
interferentiestrepen  te  krijgen  ook  bij  de  grootste  snelheid,  die  het 
toestel  toelaat  te  bereiken. 
De  proef  komt  dan  daai'op  neer,  dat  de  interferentiestrepen  twee- 
maal gephotographeerd  worden,  eerst  bij  een  beweging  van  de  kolom 
naar  rechts,  dan  bij  een  beweging  naar  liidis.  Die  foto’s  moeten 
worden  genomen  door  licht  toe  te  laten  gedurende  een  tijd  van  de 
orde  van  één  honderdste  seconde  en  op  het  oogenblik  van  de 
maximum  snelheid. 
Het  te  verwachten  optisch  effect  is,  als  / de  lengte  van  de  bewegende 
doorschijnende  stof  voorstelt. 
Uit  deze  formnle,  die  later  (zie  II)  bewezen  zal  worden,  blijkt 
dat  het  optisch  effect  bij  benadering  evenredig  is  aan  p — F Bij  de 
proef  van  Fizeaü  is  volgens  (3)  het  optisch  effect  eveni-edig  aan 
ft’ — 1.  Dit  verschil  hangt  daarmee  samen  dat  bij  de  proef  van 
Fizeau  in  zijn  gewonen  vorm  in  een  vast  pnnt  der  ruimte  de  snel- 
heid steeds  dezelfde  is,  terwijl  bij  de  nu  beschouwde  proef  het  licht 
de  zich  verplaatsende  staaf  moet  inhalen. 
Wat  het  optisch  effect,  dat  wordt  waargenomen,  betreft,  zal  dus 
