1457 
de  nu  beschouwde  methode,  bij  een  waarde  van  ft  = 1,5,  twee  en 
een  half  maal  ongunstiger  dan  de  gewone  methode  van  Fizkau  zijn, 
daar 
fi-  1 
= |u  -j-  1 is.  Daar  staat  een  voordeel  tegenover  wat  den 
dispersieterm  betreft.  Zooals  uit  de  formules  (3)  en  (4)  volgt,  is  de 
verhouding  van  den  dispersielerm  tot  den  hoofdterm  in  het  tweede 
geval  1,6  maal  grooter  dan  in  de  eerstgenoemde  proef. 
We  zullen  nu  nog  enkele  bijzonderheden  over  de  inrichting  en 
het  gebruik  van  den  toestel  bespreken. 
3.  Snelheidsbepaling.  Ten  einde  een  overzicht  te  krijgen  van  het 
verloop  van  de  snelheid  bij  de  beweging  langs  de  geleidingen  werd 
voor  16  verschillende,  eqnidistante,  standen  van  het  vliegwiel  de 
I overeenkomstige  stand  van  DE  (zie  Fig.  1)  bepaald.  De  lijn,  die 
I het  verband  tusschen  de  standen  van  het  vliegwiel  en  de  uitwij- 
I kingen  weergeeft,  heeft  origeveer  den  vorm  van  eene  sinnsoide, 
i maar  de  beide  helften  der  lijn  zijn  niet  symmetrisch  en  in  het 
! bijzonder  is  het  verloop  der  lijn  in  de  nabijheid  der  twee  grens- 
1 waarden  niet  volkomen  hetzelfde,  zooals  ook  uit  eene  beschouwing 
1 van  F'ig.  1 blijkt,  als  men  A in  gedachte  den  gestippelden  cirkel 
I laat  doorloopen. 
; Uit  de  weg-tijd-lijn  kan  men  graphisch  de  snelheid-tijd- 
I lijn  atleiden.  Bij  de  maxima  is  over  een  afstand  van  20  cM. 
' de  snelheid  praktisch  constant,  waarvan  slechts  10  cM.  worden 
‘ gebi'uikt.  Zooals  i’eeds  werd  opgemerkt  bedraagt  de  maximum  snel- 
cM. 
heid  ongeveer  1000  — bij  een  aantal  omwentelingen  van  184  per 
sec. 
minuut.  Door  eene  evenredigheid  kan  men  bij  een  ander  aantal 
omwentelingen  de  snelheid  atleiden.  Of  werkelijk  de  maximum- 
snelheid in  rekening  moet  worden  gebracht,  hangt  verder  nog  af 
van  de  plaats  waar  de  bewegende  kolom  zich  bevindt  op  het 
oogenblik  dat  de  onderbreker  voor  het  objectief  van  den  kijker  licht 
doorlaat.  In  sommige  gevallen  was  die  plaats  niet  die  van  de 
maximumsnelheid,  met  welke  omstandigheid  dan  natuurlijk  bij  de 
interpretatie  der  foto’s  rekening  werd  gehouden. 
Bij  de  nauwkeurigste  proeven  werd  de  maximumsnelheid  van  de 
kolom  direct  gemeten  (zie  over  de  daarvoor  gebezigde  methode  eene 
der  volgende  mededeelingen),  waardoor  men  onaf hatdielijk  wordt 
van  de  onderstelling  dat  het  vliegwiel  eene  constante  hoeksnelheid 
bezit. 
Bij  de  proeven  bleek  dat  de  machine  regelmatiger  liep,  wanneer 
het  vliegwiel  met  het  uurwerk  meedraait,  (gezien  van  den  kant 
94 
Verslagen  der  Afdeeling  Natuurk.  Dl.  XXVIl.  A®.  1918/19. 
