42 
Van het vasteland van Scandinavië zal deze zwerfsteen dan ook zeer 
waarschijnlijk niet afkomstig zijn. Strophomena Jenizschi Gag. toch, 
is daar nog slechts bekend van Z. Noorwegen en bovendien ver- 
schillen de gesteenten van de daar in aanmerking komende zones 
van onzen zwerfsteen. 
Eveneens valt het Russische Siluur buiten beschouwing, al komt 
laatstgenoemd fossiel ook in Rusland voor. Ten Westen van Reval 
is het nog niet aangetroffen. In dat gebied is van de zone Bjji ook 
slechts aanwezig, en deze afdeeling bestaat daar uit kalkzand- 
steen. Uit het Oost-Balticum is dus onze zwerfsteen evenmin afkomstig. 
Uit het Noord-Balticum is, zooals reeds gezegd is, slechts één 
zwerfsteen bekend, welke Strophomema Jentzschi Gag. bevat, terwijl 
het petrographisch karakter daarvan niet met dit stuk overeenkomt. 
Wel zijn daar stukken grijze kalksteen gevonden, welke behooren 
tot de Asaphus-kalk van Wiman en welke dus ongeveer even oud 
kunnen zijn. 
Op Geland bestaat de Onderste Asaphus-kalk uit glauconiethou- 
dende en glauconietvrije kalksteen, waarvan dus het eerste gesteente 
misschien vrij goed overeen kan komen met de zwerfsteeneu van 
Stolley, doch beide stemmen niet met het Groninger stuk overeen, 
vooral wat betreft het gehalte aan kwartskorrels. 
Door de aanwezigheid v ixmw me.i Strophomena Jentzschi 
Gag. op Geland, Gotland en Gotska Sandön komt echter bovendien 
nog het gedeelte van de Oostzee ten W. en ten N. van de beide laatste 
eilanden als plaats van herkomst in aanmerking. Wel is waar wijken 
de zwerfsteenen, welke vandaar vermeld zijn, ook sterk van het 
Groninger stuk af, toch moet dit gedeelte van het West- en Mid- 
den-Balticum vermoedelijk als plaats van herkomst worden aange- 
nomen. Gok Stolley en Andersson doen dit voor de door hen be- 
schreven stukken, terwijl bovendien de aanwezigheid van dergelijke 
zwerfsteenen in Oost-Pruisen en wel vooral het stuk, dat door 
PoMPECKJ beschreven is en de door Gagel van Spittelhof vermelde 
steen zeer sterk voor deze aanname pleit. 
Waarschijnlijk is dit stuk dan ook afkomstig te achten uit eene 
smalle strook van de Gostzee, een weinig ten Noorden van Gotska 
Sandön en op eenigen afstand ten Westen van Gotland. 
Uit het voorgaande blijkt derhalve, dat de plaats van herkomst 
niet nauwkeuriger is aan te geven, zoodat dan ook niet met zeker- 
heid is uit te maken tot welke afdeeling van de zóne Bjn het stuk 
moet worden gerekend. Voorloopig moet daarom deze steen evenals 
het Strophomena-Jentzschi-conglomeraat tot Bm in haar geheel 
worden gebracht. 
