43 
Kalkzandsteen met Asaphus raniceps Daim. 
In de Tuinbonwstraat, werd onder de vele zwerfsteenen één stuk 
gevonden, dat naar de fossielen, welke het bevat, te ooi'deelen, moet 
worden gerekend tot het Onder-Silunr, doch dat een absoluut onge- 
woon petrographisch karakter bezit, daar het bestaat uit vrij harde, 
fijnkorrelige zandsteen met een kalkhoudend cement. Een dergelijk 
gesteente bleek bovendien in de zwerfsteenliteratuur tot dusverre 
nog geheel onbekend te zijn. 
Deze zwerfsteen heeft ongeveer de grootte van een kinderhoofdje 
en is oorspronkelijk grijs tot blauwgrijs van kleur geweest, zooals 
nog aan de kern is te zien; aan de buitenzijde is hij evenwel bruin- 
geel verkleurd. Overigens heeft het gesteente weinig door verweering 
geleden. De kwartskorrels zijn klein, vrijwel kleurloos en afgerond. 
Glauconiet trof ik niet aan, wel enkele stukjes calciet en ook bevat 
het gesteente een paar stukjes min of meer afgeronde, grofkorrelige 
kalksteen, welke aan hun omtrek zwart en in het midden wit zijn. 
Deze stukjes, bovendien nog gekenmerkt, doordat ze een groot 
aantal bruine, staafvormige lichaampjes bevatten, zijn vermoedelijk 
rolsteentjes, daar ze zoo sterk van het omgevende gesteente afwijken ; 
met zekerheid is het evenwel niet uit te maken. 
Behalve één exemplaar eener Orthis-^oovt, bevat deze zwerfsteen 
een klein, doch bijna volledig pygidium van Asaphus raniceps 
(Lengte 7'/, mM., breedte II mM.) en talrijke andere, niet nader te 
bepalen brokstukken van Asaphiden, o.a. een fragment van een 
hjpostoorn. 
Over het voorkomen van Asaphus raniceps Daim. in de Onder- 
Silurische afzettingen in Scandinavië en Rusland is bij de beschrij- 
ving van de vorige zwerfsteensoort reeds iets medegedeeld, zoodat 
ik hier kan volstaan met daarnaar te verwijzen. 
Uit het bovenstaande blijkt derhalve reeds, dat deze steen tot de 
oudeie lagen van het Onder-Siluur moet worden gerekend en wel 
tot een van de afdeelingen aequivalent met de Zweedsche Ortho- 
cerenkalk. 
In Scandinavië of op Bornholm is echter geen gesteente als vaste 
rots bekend, dat ook maar eenigszins op dezen steen gelijkt. Slechts 
vanaf Reval is in het Westelijk gedeelte van Estland Bjn^ van 
Lamansky als kalkzandsteen ontwikkeld. Stukken van dit gesteente 
komen ook nog aan het strand van het eiland Odensholrn voor, 
zoodat deze afdeeling minstens tot daar hetzelfde petrographisch 
karakter behoudt. Ze bevindt zich daar reeds onder zeeniveau. Ik 
bezit echter geen vergelijkingsmateriaal van dit gesteente, zoodat ik 
