51 
Sinds de onderzoekingen - van De Meuere moet eeft poging 
om den oorsprong der haren te verklaren ook met hun verspreiding 
over de huid rekening houden. Waar bij zoogdieren schabben voor- 
komen, staan de haren in den regel in gi'oepen daarachter ingeplant. 
Daarin verschillen ze dus van de dijorganen, die in het midden 
van schubben staan. Wei is waar is hieraan geen al te groote 
waarde toe te kennen, maar toch wil ik er in de eerste plaats op 
wijzen, dat de bovengenoemde, door Voeltzkow beschreven huid- 
organen der krokodillen tusschen de huidschilden staan en ver- 
volgens, dat de overeenkomst in plaatsing van haren en feraoraal- 
organen grooter wordt, indien de beschouwingen van Pinkus^) naar 
aanleiding van de door hem beschreven ,,haarschijven” juist zijn. 
Indien, zooals hij zich voorstelt, een ,,Haarbezirk”, d. w. z. het 
complex van schubrudiment, haargroep en haarschijf, in zijn geheel 
aan een Reptiiiënsclmb beantwoordt, dan komen de haren in het 
midden van het gebied der schub te liggen, juist zooals de dijorganen. 
Pinkus, die de haarschijven van tastvlekken van Reptiliën afleidt, 
kan voor het ontstaan der haren geen verklaring vinden ; ,,Da8 
Saugetierbaar hat kein Homologon in dem Gebiet der Reptilien- 
schuppe; sein Platz ist leer.” Door de boven ontwikkelde hypothese 
wordt dit bezwaar tegen Pinkus’ theorie opgeheven. 
Op een andere rangschikking der haren heeft Maurer gewezen : 
nog voordat de haargroepen gevormd zijn, is bij zoogdierembryonen 
een plaatsing der haren in overlangsche rijen te constateeren. 
Maürer ontleent hieraan een argument voor zijn boven besproken 
theorie, daar een overeenkomstige rangschikking ook bij huidzin- 
tuigen algemeen is. Dit argument vervalt echter door de waarne- 
ming van Maürer zeif^j, dat ook de eerste kiemen der huidklieren 
bij Triton en Anuren in rijen optreden. 
De huidklieren der Promammalia hebben zich dus bij de Mam- 
malia in divergeerende richting ontwikkeld : deels zijn er de haren, 
deels de huidkiieren der zoogdieren uit ontstaan. Het complex van 
haar en smeerklieren is af te leiden, hetzij van een vertakte klier, 
waarvan de follikels een verschillende ontwikkelingsrichting inge- 
slagen hebben, hetzij, wat mij waarschijnlijker voorkomt, uit de 
vereeniging van een aantal klieren in één follikel, op dezelfde wijze 
als haren in een bundel vereenigd kannen zijn. Voor deze laatste 
afleiding is aan té voeren, dat ook een aantal femoraalorganen soms 
1) Morph. Jahrb., XXI, 1894. 
2) Arch. f. mikrosk. Anat., LXV, 1905. 
I.C., blz. 159. 
4 * 
