71 
instraling gedurende een periode even groot als de uitstraling in 
veld 1 en 2. 
Men vindt verder gernakkelijk dat veld 3 berekend kan worden 
uit vervroegde potentialen, waarbij de bijdrage van het oneindige 
nul is. Worden de potentialen echter als vertraagde opgevat, dan 
is de bijdrage van het oneindige niet nul. 
Wij superponeeren nu veld 1 op veld 3, wat immers mogelijk 
is, daar de veldvergelijkingen lineair zijn. In beide afzonderlijke 
velden heeft de elektriciteit dezelfde beweging, die ook blijft bestaan 
in het gekombineerde veld. Daarentegen wordt door de superpositie 
de dichtheid van elektriciteit overal verdubbeld. Om dit op te heffen 
verminderen we de veldsterkte in het gekombineerde veld tot op 
de helft. Daardoor wordt de dichtheid der elektriciteit in dezelfde 
verhouding verkleind en wij krijgen in het nieuwe veld 4 precies 
dezelfde elektriciteitsverdeeling en -beweging als in veld 1. Als de 
beweging periodiek is, geeft klaarblijkelijk de energiestroom in veld 
4 gedurende eene periode een totale uitstraling nul. Men heeft een 
soort staande elektromagnetische golven. 
Daar de elektriciteitsbeweging in veld 4 volkomen identiek is met 
die elektriciteitsbeweging, van welke wij uitgingen, hebben wij aan- 
getoond, dat elke periodieke beiveging der elektriciteit de aanname 
toelaat van een elektromagnetisch veld zonder energieuitstraling . Men 
ziet zonder meer in, dat de stelling ook geldt als de elektriciteits- 
beweging niet exakt periodiek is, maar b.v. bestaat uit een planeten- 
beweging met periheliumverschuiving. 
De vraag is nu maar, of de theorie van Bohr eenig nut kan 
hebben van het resultaat, waartoe wij zijn gekomen, en deze vraag 
moet wel ontkennend beantwoord worden. Als de electronen in een 
atoom in alle eeuwigheid in dezelfde banen liepen, zou niets de 
aanname beletten van een electromagnetisch veld zooals veld 4. 
Maar de sprongen van een toegelaten baan tot eene andere veroor- 
zaken moeilijkheden. Een eenvoudig onderzoek toont aan dat in 
veld 4 de energiedichtheid voor groote afstahden r evenredig is 
met — zoodat de energie van het geheele veld oneindig groot is. Op 
grond hiervan wordt de energieverandering bij het overspringen van 
een elektron heel anders dan die, welke Bohr moest aannemen, 
en het lijkt mij niet mogelijk dat hier overeenstemming bereikt kan 
worden. De aangevoerde beschouwingen hebben dus nauwelijks 
positieve beteekenis voor de theorie van Bohr, maar wel schijnen 
ze mij van eenig nut te kunnen zijn om een meer alzijdig 
inzicht te krijgen, waar de moeilijkheden der theorie van Bohr 
