139 
gen — vond ik ze ook in een geval van endocarditis lenta bij een 
kindje waar ik geen streptococcen in het bloed vond, maar wel tot 
tweemaal toe dezelfde troebeling. 
De epidemie was toen bijna ten einde en ik had mijn onderzoe- 
kingen niet kunnen voortzetten, als niet een gelukkig toeval, een 
later gebleken verkeerde meening, me verder had geholpen. 
Uitgaande van het door mij en ook door andere onderzoekers 
waargenomen feit, dat inenting van doode bacteriën, welke de influ- 
enza eomplieeeren, dus pneurno- en streptococcen of influenzabacillen 
bij personen deze niet alleen beschut tegen de complicaties, maar 
ook tegen de influenza zelf, meende ik, dat in de door mij en Dr. 
Snapper verzamelde culturen in bloedbouillon van strepto- en pneu- 
mococcen misschien ook het virus der influenza aanwezig zou zijn en 
probeerde ik dus het virus door filtratie door een Berkefeld-filter en enting 
in bloedbouillon af te zonderen. Inderdaad gelukte dit de eerste keeren ; 
ik kreeg vloeistoffen waarin geen gewone bacteriën aanwezig waren, 
maar die bij 37° troebel werden. Mijn resultaten waren echter wis- 
selend; nu eens kreeg ik wel troebeling, dan weer bleef deze uit. 
Nadat ik het eerst aan de Berkefeldkaarsjes had geweten bleek me 
ten slotte dat het ai of niet verkrijgen van de troebeling af hing van 
een bijmenging van een geringe hoeveelheid haemoglobine en nu 
was ook het raadsel spoedig opgelost. Brengt men bij bouillon een 
weinig haemoglobine-houdende vloeistof, dan blijft dit mengsel .bij 
gewone temperatuur helder, maar in de broedstoof is na 24 uur 
een troebeling gevormd. Deze ontstaat, ook in pepton, zelfs in zout- 
solutie; echter moet de laatste zeer precies neutraal reageeren, daal- 
de ti-oebeling anders uitblijft. De haemoglobine-oplossing werd steeds 
gemaakt door erythrocjten met zoutsolutie te wasschen, daarna met 
gedistilleerd water tot oplossing' te brengen en vervolgens door een 
kaars te filtreeren. 
De verklaring waarom juist met het bloed van ernstige influenza- 
lijders deze troebeling wordt verkregen, is gemakkelijk te geven ; 
bij deze ziekte komt door de secundaire haemolytische streptococcen 
een gedeeltelijke haemolyse van het bloed tot stand en het bloed 
dat we in de bouillon brengen, zal dus niet alleen roode bloed- 
lichaampjes maar ook haemoglobine, vrij in het plasma, bevatten en 
dit wordt in de broedstoof omgezet. Om dit nog nader te bewijzen, 
heb ik bij een konijn de carotis blootgelegd, een weinig bloed er uit 
iu bouillon en in een reageerbuis laten loopen (I). Daarna werd in 
de oorvene gedistilleerd water gespoten en korten tijd daarna weer 
bloed in bouillon en in een reageerbuis uit de carotis afgetapt. (II). 
De kolfjes bouillon werden in de broedstoof gezet. Het bloed, dat 
