147 
gevonden, dat zich uit zeer geconcentreerde oplossingen geleien of 
geleiachtige neerslagen afscheiden, die na korter of langer tijd in 
vlokjes uiteenvallen en klaarblijkelijk in grover kristalletjes over- 
gaan ^). Uit verdundere oplossingen ontstaat deze vorm van afschei- 
ding onmiddellijk. Zijn wdj het derhalve wat de uitkomst der proeven 
betreft met von Weimarn eens, tegen zijn tlieoretische bewerking 
ervan hebben wij groote bezwaren, die deels van algemeenen aard 
zijn, deels daarop berusten, dat de experimenten de theorie niet 
steunen. In de eerste plaats zullen wij onze theoretische bedenkin- 
gen uiteenzetten. 
VoN Weimarn formuleert zijn resultaten tot een ,, wet van de over- 
eenstemmende toestanden der kristallisatieprocessen”, die hij op ver- 
schillende manieren uitdrukt. 
1*. In overeenstemmende toestanden is de gemiddelde grootte der 
kristalletjes, die de vaste phase vormen, voor alle stoffen gelijk. 
2*. In overeenstemmende toestanden is het gemiddelde geioidit der 
kristalletjes gelijk. 
3“. In overeenstemmende toestanden is het gemiddelde aantal 
molekulen, waaruit de afzonderlijke kristalietjes bestaan, gelijk. 
Het is duidelijk, dat öf deze drie formuleeringen met elkaar 
strijden óf onder overeenstemmende toestanden telkens iets anders 
wordt verstaan. Von Weimarn, die dit zelf opmerkt, verklaart het 
laatste voor juist: de overeenstemmende toestanden, die tot het maken 
van kristallen van gelijk volume of gelijk gewicht voeren, zijn niet 
identiek. Daar men dit bij de toepassing wel in het oog houden 
moet, wordt deze reeds verzwaard; maar bovendien zal men zich 
afvragen, wat eigenlijk overeenstemmende toestanden zijn. Wil dit 
niets anders zeggen dan toestanden, bij welke de kristallen even 
groot of even zwaar zijn, dan is von Weimarn’s „wet” niets meer 
dan een definitie, dan het geven van een naam. Hij bedoelt natuurlijk 
wel meer, n.1. dat er voor alle stoffen bepaalde omstandigheden zijn 
te vinden, waarbij de kristalgrootte gelijk is, maar behoort dan ook 
die omstandigheden op eenigerlei wijze aan te geven, wil er van 
een wet, een afhankelijkheid sprake zijn. Wellicht zal vergelijking 
met VAN DER Waals’ wet der overeenstemmende toestanden, waaraan 
VON Weimarn zijn denkbeeld waarschijnlijk heeft ontleend, het ver- 
b Het is goed, hier eraan te herinneren, dat v. W. de colloidale neerslagen als 
aggregaten van submikroskppische kristalletjes opvat. Ofschoon deze opvatting o. i. 
volstrekt niet, zooals v. W. meent, door hem bewezen is, komt zij ons wel waar- 
schijnlijk en aannemelijk voor. Wij zullen daarom in het vervolg tegenover colloidaal 
stellen grofkristallijn, zonder dat daarmee bedoeld is, dat de deeltjes van dezen 
toestand al grooter dan mikroskopische afmetingen hebben. 
10 * 
