148 
schil duidelijker maken. De wet van van der Waals zegt, dat, als 
men druk, temperatuur en voluum uitdrukt in de kritische waarden, 
men voor alle stoffen eenzelfde vergelijking krijgt ; toestanden, waarbij 
de aldus gemeten /;, t, v gelijke waarden hebben, noemt men over- 
eenstemmend. Bij VON Weimarn vinden we wel ’t laatste, den naam, 
doch niet het eerste, de wet. 
Terwijl hij een groot deel van zijn werk gewijd heeft aan het 
qualitatieve bewijs van wat hij een ,,wet” noemt — en met succes — , 
vindt men slechts in enkele paragrafen een poging tot een scherpere 
forrnuleering, tot het in een mathematische vergelijking uitdrukken 
der afhankelijkheid, tot wat wij pas een wet meenen te moeten 
noemen. Deze neemt volgens v. W. den volgenden vorm aan 
N = ~ Kab- Kcd- Kbd- Kac Z 
JS^ is de ,,neerslagcoefficient”, van welken de vorm van het 
precipitaat geheel afhankelijk is; deze wordt blijkens de formule 
door een groot aantal factoren beheerscht, doch gelukkig behoeft 
men in verreweg de meeste gevallen niet met alle rekening te houden. 
De termen Kab enz. n.1. geven den graad der physische associatie 
en der chemische samengesteldheid der stoffen AB enz. aan. Is de 
associatie een bekende en voor meting vatbare grootheid, de gecom- 
pliceerdheid van het molecuul is een zeer vaag, in elk geval niet 
in cijfers uitdrukbaar begrip. Men zou hiermee dus in groote moei- 
lijkheden geraken, als er (ook volgens v. W.) geen redenen beston- 
den, om ze verder maar uit de formule weg te laten. Wij behoeven 
dus op dit punt niet in te gaan. Z is de viscositeit van het kristal- 
lisalie-medium. Ook deze grootheid heeft geen overwegend belang. 
Zooals wij straks zullen zien, gaat het bij de toepassing om waarden 
van N, die eenige honderde of duizende malen grooter worden; 
een verandering in de viscositeit van een dergelijke orde is zelfs 
voor geconcentreerde oplossingen onbekend; de grootste waarde, die 
bekend is, is 2,87 (water = i) voor een 4 w. JSfaHSO^ oplossing. 
Moge men ook tot 7 n. oplossingen gaan en moge de viscositeit van 
Na-zoutoplossingen kleiner zijn dan die van Mji of andei-e zouten, 
die door v. W. en door ons gebruikt zijn, een invloed van beteekenis 
kan klaarblijkelijk de term Z niet hebben. Wij houden dan als 
factoren van belang slechts F en L over. Hiervan is L de oplos- 
baarheid der geprecipiteerd wordende stof in grofkristallijnen toe- 
stand ; F is het verschil der hoeveelheid dezer stof, die door de 
reactie ontstaat, en de oplosbaarheid L, m. a. w. de hoeveelheid 
neerslag, die gevormd wordt. Natuurlijk zijn F en L in dezelfde 
1) In elk geval rekent v. W. met P, zooals zij hierboven in overeenstemming 
