153 
die gelijke N' hebben eii in -den vorm van het neerslag sterk ver- 
schillen. 
Dit alles geeft ons, gelooven wij, het reclit v. W.’s formule als 
onhoudbaar te qualificeeren. Zoo groote afwijkingen als wij hebben 
gevonden, berooven de formule van alle beteekenis. Dat de concen- 
tratie der oplossingen een rol speelt van belang voor den vorm van 
het neerslag, ontkennen wij natuurlijk volstrekt niet; uit de proeven 
volgt het onmiskenbaar; maar wat wij oordeelen door onze proeveji 
bewezen te hebben, is, dat die afliankelijkheid niet op zoo eenvou- 
dige wijze kan uitgedrukt worden. Wij vermoeden, dat men, om 
haar op rationeele wijze af te leiden, vooral zal moeten letten op 
de snelheid, waarmee zich het neerslag vormt; bij geconcentreerde 
oplossingen is deze natuurlijk groot, omdat de c’s groot zijn, maar 
als men verschillende stoffen vergelijkt, zullen ook de snelheids- 
constantes in aanmerking komen, en die kunnen groote afwijkingen 
van elkaar vertonnen. Doch hierop willen wij thans niet verder ingaan. 
Er is nog een andere manier, om de wet te toetsen, en die heeft 
V. W. gekozen. Zijn uitgangspunt is deze vraag geweest; waarom 
slaat bij gelijke concentraties BaS 04 kristallijn neer, AltOHjj geleiig? 
Zijn wet geeft daarop het antwoord : als men slechts gelijk maakt, 
dan krijgt men ook dezelfde soort van neerslag. Hierbij doet zich 
de moeilijkheid voor, dat men de oplosbaarheid van Al(OH)j niet 
kent. Wel zou men uit analogie met Fe(OH)j de grootte kunnen 
schatten, maar in de eerste plaats loopen de waarden, die men daar- 
voor vindt aangegeven uiteen van 0,15 mg/liter tot 5.10”^ mg/liter, 
en ten tweede moeten we de oplosbaarheid hebben voor groote 
kristallen, terwijl de hier voor Fe(OH), gegeven waarden gelden 
voor het colloidalemeerslag. Met zijn zooveel kleinere deeltjes moet men 
hier een veel grootere oplosbaarheid verwachten ^), zoodat men aan 
een berekening op deze wijze weinig heeft. Toch hebben wij be- 
proefd, wat men kon bereiken, indien men ferrichloride met ammonia 
neerslaat. Daarbij stieten wij echter op deze moeilijkheid, dat het 
gevormde hydroxyd na eenigen tijd weer oplost. Voor geconcen- 
treerde oplossingen was ons dit wel bekend ; de bereiding van de 
colloidale ijzeroplossing der pharmakopee — liquor ferri dialjsati — 
berust er op. Maar ook bij de verdunde oplossingen vertoont het 
verschijnsel zich. Uit oplossing kregen wij een geleiig, samen- 
10 
h Almkvist, Z. anorg. Ghem 103, 239; en Landolt— Börnstein— Roth, 
Tabellen. 
*) Deze invloed kan bij zoo kleine deeltjes reusaclitig worden, Valeton," disser- 
tatie Amsterdam 1916. 
