157 
de snelheid, waarmede de reactie verloopt, een verschijnsel, dat 
reeds herhaaldelijk bij nit-reeringsproeven is waargenomen en ook 
bij de nitreering van het l.S.ö.-dinitrodimethjdaniline (zie hieronder) 
werd teruggevonden. Voorts bleek het van belang het salpeterzuur 
niet te lang te doen in werken. 
Gebruikt men voor de nitreering salpeterzuur, dat geheel vrij is 
van salpeterigzuur, dan is het noodzakelijk vrij geconcentreerd sal- 
peterzuur te nemen (S. G. 1.37—1.40), ten einde een te langen duur 
van de reactie te voorkomen. Om een groote temperatuurstijging te 
vermijden, dient een vrij groote overmaat salpeterzuur te worden 
gebruikt. 
In den regel werd op 1 gram van het uitgangsproduct 10 — 12c.c. 
salpeterzuur toegevoegd. Zoo noodig kan men door toevoeging van 
een korreltje natriumnitriet de reactieversnellen. Onder deze omstan- 
digheden ontstaan vrijwel alleen de beide isomere trinitroderivaten. 
Bezigt men echter salpeterzuur, dat veel salpeterigzuur bevat, laat 
men het langen tijd inwerken of werkt men bij een temperatuur, 
die aanmerkelijk boven 20° C. ligt, dan begint ook het salpeterig- 
zuur zijn invloed te doen gelden en ontstaan gemakkelijk nitroso- 
derivalen, waardoor de scheiding der gezochte isomerei. ten zeerste 
wordt bemoeilijkt en uit den aard der zaak de opbrengst minder wordt. 
Onder deze omstandigheden konden twee lichtgele verbindingen 
worden geïsoleerd, resp. smeltende bij 108° — 109° C. en 201° C. 
Beide kunnen uit alcohol worden omgekristalliseerd en vertoonen 
zich dan in den vorm van fijne lichtgele naaldjes met groenachtigen 
weerschijn. Het eerste kan, zooals later bleek, worden verkregen 
door inwerking van salpeterigzuur op het 1.3.4. -dinitrodimethylaniline 
en gaat door behandeling met salpeterzuur (S. G. 1.41) in het tweede 
over. Dit laatste ontstaat op zijn beurt bij de inwerking van sal- 
peterigzuur op het 1.3.4.6.-trinitrodimethylaniline. 
Naar alle waarschijnlijkheid hebben we hier dus te doen met het 
1.3.4.-dinitrophenylmethylnitrosamine (Smp. 108'’ — 109°) en hetl. 3.4.6. 
Irinitrophenylmetliylnitrosamine (Smp. 201°). 
Het in werkingsproduct van salpeterigzuur op de 1 .2.3.4.-trinitro- 
verbinding, eveneens een gele stof met groenachtigen reflex, die, uit 
alcohol omgekristalliseerd, bij 96° — 97° C. smelt, kon niet worden 
aangetoond. Dit is trouwens niet te verwonderen, gezien de geringe 
hoeveelheid van het 1.2.3.4.-isomeer, die bij de reactie ontstaat. 
Directe nitreering van het m-nitrodimethylaniline (Smp. 60°) met 
behulp van salpeterzuur (S. G. 1.4) leidde niet tot een beter resultaat. 
Ook hierbij ontstaat hoofdzakelijk de 1.3. 4. 6. -verbinding. 
