158 
Ook de nitreering van het 1.3.6.-dinitrodimethylaniline, dat, even- 
als het overeenkomstige 1.3.4.-isomeer, door behandeling van dime- 
thylaniline bij aanwezigheid van overmaat zwavelzuur ontstaat '), 
werd door mij nader onderzocht. Reeds van Romburgh had gevon- 
den ’) dat het hoofdproduct der reactie 1 .3.4.6. -trinitrodimethylaniline is. 
Naast deze verbinding kan nu in geringe hoeveelheid een stof 
worden gewonnen, die uit aethylacetaat in zeer fraaie, gele, ruit- 
vormige kristallen werd verkregen. Zij smelt onder geringe ontleding 
bij 132° tot een lichtgele vloeistof. 
Oorspronkelijk meende ik een nieuw trinitroisomeer in handen te 
hebben, dat dan naar alle waarschijnlijkheid de 1.2. 3. 6. -verbinding 
zou zijn. Toen ik echter, in de hoop de opbrengst te vergrooten, de 
omstandigheden varieerde en daarbij eenmaal een geringere hoeveel- 
heid salpeterzuur voor de nitreering gebruikte, steeg de temperatuur 
tot 40° C. en trad een heftige ontwikkeling van bruine dampen op. 
Tegen mijn verwachting in was nu inderdaad meer van deze ver- 
binding ontstaan. Dit bracht mij op de gedachte met een in werkings- 
product van salpeterigzuur te doen te hebben. Dit vermoeden bleek 
iuist te zijn. Lost men de 1 .3. 6. -verbinding op in verdund zwavel- 
zuur (1 : 1) en voegt men natriumnitriet toe, dan ontstaat vrijwel 
quantitatief de bovengenoemde verbinding. Door behandeling met 
salpeterzuur (S. G. 1,4) gaat zij in het bovenbeschreven nitrosamine 
(Smp. 201°) over. Zij moet derhalve als het nitrosamine der 1.3.6.- 
verbinding worden beschouwd. 
Ook bij de nitreering van het 1.3.6.-dinitroderivaat is de invloed 
van salpeterigzuur op de snelheid, waarmede de reactie verloopt, 
buitengewoon groot. Door toevoeging van ureum kan zij vrijwel tot 
slilstand worden gebracht. Wordt de reactietemperatuur aanmerkelijk 
hooger dan de kamertemperatuur, dan vindt men ten slotte alleen 
de bij 201° smeltende verbinding als reactieproduct. Zoowel de bij 
132° smeltende stof als het 1.3.4.6.-trinitroderivaat gaan daarbij in 
genoemd nitrosamine over. 
Herhaalde pogingen om een isomeer trinitroderivaat te verkrijgen, 
hadden geen van alle succes. Steeds weer komt het nitrosamine te 
voorschijn. 
Deze onderzoekingen worden voortgezet en zullen later uitvoeriger 
worden beschreven. 
Bergen op Zoom, Juni 1919. 
1) Ree. VI 253 [1887]. 
*) Deze Verslagen III, 258. 
