Scheikunde. — De Heer Schreinemakers biedt aan eene mededeeling 
van den Heer P. H. J. Hoenen S. J. over : ,, Druk- en temperatuur- 
coëffciënten, volume- en loarmte-e fecten in bivarinnie stelsels” . 
(Mede aangeboden door den Heer H. A. Lorentz). 
In eene vorige mededeeling leidden we een algemeene wet af, 
(waarvan de zoogenaamde ,,wet van Braun” een bijzonder geval is 
en) die een verband aangeeft tnsschen de druk- en teraperatuur- 
eoëfticiënten der oplosbaarheid van verschillende vaste stoffen, waarmee 
een vloeistof verzadigd is, en de oploswarmte en volume toename bij 
oplossing der betreffende vaste stoffen. In deze mededeeling zullen 
we een dergelijk verband trachten op te sporen voor willekeui-ige 
bivariante stelsels. 
1. Heterogene evenwichten. 
1. Bij n componenten hebben we een bivariant stelsel in den ge- 
wonen zin van het woord, als er n phasen coëxisteeren ; dan zijn er twee 
onafhankelijk veranderlijken, b druk en temperatuur. We kunnen 
echter ook bij minder dan n phasen slechts deze twee als onafhankelijk 
veranderlijken overhouden, als we ons n.1. bij alle veranderingen in 
het stelsel de voorwaarde opleggen, dat de samenstelling van het 
totale complex constant blijft. Dan blijven, hoeveel phasen we ook 
hebben (mits niet meer dan n), alleen druk en temperatuur als- 
onafhankelijk veranderlijken over. 
Er moet dus overeenkomst tusschen al deze stelsels bestaan; een 
groot verschil met bivariante stelsels in den gewonen zin (dus met 
n phasen) bestaat hierin, dat in het laatste geval de samenstelling 
der phasen afzonderlijk onafhankelijk is van de samenstelling van 
het complex, wat niet het geval is met de stelsels, die alleen ,, bivariant 
bij constante totaalsamenstelling” zijn. 
We zullen het bovenstaande even toelichten door de evenwichts- 
vergelijkingen te beschouwen. We nemen aan, dat we hebben n 
componenten in / phasen. 
De samenstelling der 1*^'“ phase zij; ,r,, y^, z^, . . . . 
)> >> ))2 ,, ,,. cl'j, 2/j, . . . . 
>> >> >) I >) ^ Lt y ly ^ h • • • ■ 
') Deze Verslagen onmiddellijk voorafgaande mededeeling. 
