244 
lïialig op kleioe quaiita atropine met verlamming, doch op middel- 
matige hoeveelheden atropine nu eens met prikkeling- dan weer 
met verlammingsverschijnselen. 
Een uitzondering op het onregelmatig gedrag van den darm der ver- 
schillende diersoorten tegenover atropine zou volgens Trendelünbükg ') 
de dunnedarm van de cavia maken, welke regelmatig door atropine 
geremd wordt, een kwestie waarop we hier nader zullen terugkomen. 
Uit dit korte overzicht blijkt voldoende het sterk wisselend en 
afwijkend gedrag van den darm van verschillende zoogdieren tegen- 
over kleine en middelmatige hoeveelheden atropine, dat door de 
ondei'scheidene onderzoekers geconstateerd is onder de blijkbaar 
incongruente omstandigheden, waaronder zij hun onderzoek deden. 
Een verklaring te geven van deze elkaar tegensprekende resultaten 
is tot nu toe niet gelukt. 
Uit otiderzoekingen van v. Lidth de Jeüde’) bleek duidelijk, dat 
niet de verklaring gezocht moet worden in de verschillende samen- 
stelling der voedingsvloeistoffen, waarin de geisoleerde darm werd 
onderzocht. 
UtLJESTHAND ') tooiide aaii, dat evenmin de wisselende samenstelling 
der gebruikte atropinepraeparaten de oorzaak der afwijkende resul- 
taten kon zijn ; veel meer komt hij tot de slotsom, dat in den 
toestand van den darm zelf de verklaring gezocht moet worden; 
een opvatting welker juistheid ik hier zal trachten te bewijzen. 
Weiland'*) heeft aangetoond, dat uit de geisoleerde maag, dunne- 
darm en dikkedarm van verschillende diersoorten door uittrekken 
met water een coctastabiele stof geextraheerd kan worden, welke 
de eigenschap heeft de beweging van den darm aan te zetten, en 
dat deze prikkelende werking door kleine hoeveelheden atropine 
antagonistisch wordt opgeheven. Later bleek ons^) dat deze stof 
althans voor het grootste gedeelte uit choline bestaat en in zulk een 
hoeveelheid uit den dunnedarm van het konijn verkregen kan 
worden, dat aan haar een belangrijke rol bij het tot stand komen 
der automatische darmbewegingen moet worden toegekend. 
') P. Trkndelenburg, l.c. 
h A. P. V. Lidth de Jeude, Quantitatieve onderzoekingen over het antagonisme 
van sulfas atropini enz. Diss. Utrecht 1916. 
G. Liljestrand, Ic. 
■‘■l Weiland, Zur Kenntnis der Entstehung der Darmbewegung. Pflüger’s Archiv. 
Bd. 147, pag. 171, 1912. 
") J. W. LE Heux, Gholin als Hormon der Darmbewegung. Pflüger’s Arcbiv. 
Bd. 173, pag. 8, 1918. 
