258 
gift wordt toegediend — na 40 minuten spontaan 9 “/o daalt en na 
20 minuten 4 7o- deze correctie krijgt men de volgende waarden; 
Na 0.5 ragr. scopolamine een vermindering van 28 */o 
na 5 mgr. morphine een vermindering van 11 °/e 
na 0.5 mgr. scopolamine 5 mgr. moiphine een vermindering 
van 23 '/o- 
Hieruit is duidelijk, dat men ook bij deze wijze van werken 
zeker geen potentieering vindt, want het in de combinatie-proeven 
gevonden getal is niet hooger, maar lager dan de som van de wer- 
kingen van morphine en van scopolamine afzonderlijk. 
Velen, o.a. Haückoi.d nemen aan, dat kleine dosen scopolamine 
bij het konijn geen narcotische werking zouden hebben. Uit onze 
proeven is dus gebleken, dat 0.5 mgr, scopolamine een duidelijk 
narcotische werking heeft op de reflexgrootte. In proeven, die wij 
te zamen met Dr. G. Lii^jestrand deden, gingen wij den invloed 
na van verschillende dosen scopolamine op een ruggernergsreflex 
van het gedecerebreerd konijn. Hieruit bleek, dat deze narcotische 
werking bij stijgen der dosis niet voortdurend toeneemt, maar vrij spoedig 
een maximum bereikt en daarna zelfs weer daalt (zie tig. 2 getrokken 
lijn). Blijkbaar voegt zich bij hoogei-e dosen bij de narcotische wer- 
king van het vergift nog een prikkelende. 
Men zuu kunnen verwachten, dat in het algemeen wanneer van een vergift een 
twee maal grootere dosis gegeven wordt hierdoor ook een twee maal grootore 
werking wordt teweeg gebracht. Bij een aantal vergiften, o.a. bij vele der alcaloiden, 
is dit echter niet het geval. Brengt men de verhouding tussclien de dosis per K.G. 
dier en de werking van een dergelijk vergift in curve, zoodat op de abcis de 
dosen worden uitgezet en op de ordinaat de — in casu narcotische — werking, 
dan verkrijgt men een lijn, die in het aanvangsdeel steil en daarna bijna horizontaal 
verloopt. Duidelijk is het o.a. te zien in fig. 2 (gestippelde lijn) die ontleend is aan 
een mededeeüng van Ltljestrand, v. d. Made en Storm van Leeuwen b en 
waar in de getrokken lijn de narcotische werking van scopolamine in verschillende 
dosen is in curve gebracht (concentratiewerkingscurve van scopolamine). 
Behalve Haückold onderzocht ook Kochmasin dit vraagstuk. Hij 
nam proeven op honden en meende daarbij een potentieerende werking 
gevonden te hebben. Daar wij noch met Hauckold’s methode, noch 
met de in ons instituut gebruikelijke methode (invloed op reflexen 
der gedecerebreerde dieren) een potentieering konden aantoonen, 
hebben wij ook Kochmann’s proeven gecontroleerd. 
Series van 3 — 6 honden werden daartoe subcutaan ingespoten met 
morphine of met scopolamine of met morphine -|- scopolamine. Alle 
dosen werden berekend per KG. dier. 
M Liljesïrand. V. D. Made en Storm van Leeuwen. Zur Konzentrations- 
VVirkungskurve des Skopolamius. Verschijnt in Pflügers Arcb. 1919. 
