260 
dit overigens slechts in enkele gevallen waai’genomen. Tn den beginne 
meenden wij zijn resultaten te kunnen bevestigen, want het bleek 
dat bij den hond 5 mgr. inorphine -j- 0.5 mgr. scopolamine samen 
een even sterke werki)ig uitoefenen als 10 mgr. morphine alleen, 
terwijl 0.5 mgr. scopolamine alleen eerder een prikkelende, dan een 
vei'lammende werking heeft. Bij nader qnderzoek bleek nu echter, 
dat de zaak toch anders is, want werd 5 mgr. morphine alleen 
gegeven (dus zonder scopolamine) dan was de werking daarvan 
evenmin te onderscheiden van die van 10 mgr. inorphine. Deze vondst 
was aanleiding om de werking van verschillende dosen morphine 
op den hond te onderzoeken. Daarbij bleek, dat dosen beneden de 
1.5 mgr. slechts een geilnge of geen narcotische werking hebben, 
1.5 mgi'. geeft een duidelijke werking, 2.5 mgr. geeft een narcotische 
werking, die aanzienlijk sterker is, terwijl de werking van 5 mgr. 
weinig verschilt van die van 2.5 en tenslotte 10 mgr. — zooals 
reeds vermeld — ongeveer dezelfde werking geeft als 5 mgr. Wilde 
men deze eigenaardige verhouding tusschen werking en concentratie 
in curve brengen, dus een z.g. concentratie- werkingscurve van 
morphine vervaardigen, dan zou men weder een curve krijgen, die 
in den aan vang eeii vrij steil verloop heeft en daarna ongeveer 
horizontaal verloopt. Een curve dus die in verloop overeenkomt met 
die van morphine en die van scopolamine op de reflexen van het 
konijn. 
Nadat dus gebleken was, dat de werking van 5 mgr. morphine 
0.5 mgr. scopolamine wel gelijk is aan die van 10 mgr. morphine, 
maar tevens niet grooter is dan die van 5 mgr. morphine alleen, 
werd onderzocht of de werking van kleinere dosen morphine door 
scopolamine zouden worden versterkt. Daartoe kregen in een nieuwe 
serie twee honden 1 en II elk 2.5 mgr. morphine per K.G. en twee 
andere honden lil en IV ieder 2.5 mgr morphine -f- 0.5 mgr. 
scopolamine. Hond III was daarna even diep genarcotiseerd als 
hond I en 11, maar de narcose van hond IV was aanzienlijk 7nmc?e7’ 
diep dan die van I en 11. Hieruit moet dus de gevolgtrekking ge- 
maakt worden, dat in dit geval scopolamine niet alleen niet poten- 
tieerend werkte, maar zelfs de werking van morphine tegenging. 
Dit resultaat werd nog bevestigd door een reeks van proeven op 
honden, waarbij eenige dieren 1.5 mgr. morphine kregen en eenige 
dieren 1.5 mgr. morphine -f- 0.5 mgr. scopolamine. De eerste dieren 
waren alle dieper genarcotiseerd dan die van de tweede groep. 
Uit deze proeven is dus gebleken, dat scopolamine in dosen van 
0.5 — 1 mgr. per K.G. narcoseverschijnselen geeft, maar daarnaast 
ook prikkelend werkt. Worden kleine dosen morphine met scopo- 
