405 
Echter zou dan de vloeistof noodzakelijkerwijze steeds positief opge- 
laden moeten worden, wat blijkens de proeven in een groot aantal 
gevallen niet uitkomt. Men moet dus een dieper werkend proces 
aannemen, waarbij grootere vormsels ontstaan als dragers van de 
electrische lading. Deze vormsels zouden kunnen ontstaan uit dez.g. ionen, 
en wel positief en negatief geladen ionen in gelijk aantal ^), waarom- 
heen de waterdamp zich tot druppeltjes kan condenseeren, en waarmee 
de zoutdrupjes zich later vereenigen kunnen. 
Lenard “) veronderstelt, dat in de oppervlakkige lagen van iedere 
di-electrische vloeistof niet alleen een, door de moleculaire krachten 
der vloeistof zelf veroorzaakte, electrische dubbellaag aanwezig is, 
met de negatieve laag aan de buitenzijde, maar dat deze lagen ook 
materieel verschillend zijn. Deze materieele verschillen, die varieeren 
door in de vloeistof opgeloste stoffen (electrolyten, vluchtige stoffen, 
complexe moleculen) beïnvloeden de dikte en de sterkte van de 
electrische dubbellaag. 
Hij voert dus de waterval- èn de verstuivingselectriciteit terug tot 
den specifieken toestand, waarin de oppervlakte van iedere di-elec- 
trische vloeistof zich bevindt. 
De eigenlijke oorzaak van de oplading zou dan zijn, niet een 
afgeven van electronen, maar een wegslingeren van uiterst fijne vloei- 
stofdruppeltjes, de z.g. ,, dragers”, die, al naar gelang van den opper- 
vlakte-toesfand der vloeistof, öf zéér klein, en dan negatief geladen 
zijn, doordat zij geheel ontstaan uit de uiterste, negatief geladen 
laag der vloeistof, óf iets grooter, en dan positief geladen kunnen 
zijn, doordat zij voor het grootste deel ontstaan uit de meer binnen- 
waarts gelegen positieve vloeistoflaag. 
Voor bijzonderheden verwijzend naar het artikel van Lenard zelf, 
volstaan wij met te constateeren dat het meerendeel van de door 
ons verkregen uitkomsten bij de watervalelectriciteit door deze theorie 
voldoende verklaard worden. 
Niet verklaard worden hiermee de versterkende invloed van tem- 
peratuursverliooging (Lenard zelf meende, op grond van theoretische 
overwegingen, dat een verzwakking zou moeten optreden). 
Evenmin waarom kamfer en bornylacetaat de waterlading ver- 
zwakken. En eindelijk blijft de versterkende werking van de zoet. 
stoffen en de colloidale stoffen ook door deze theorie onverklaard. 
De uitkomsten bij de proeven, die reeds vroeger over de verstui- 
vingselectriciteit in het Utrechtsche Physiologisch Laboratorium zijn 
1) H. Zwaahdemaker. Le Phénomène de la charge des brouillards de substances 
odorantes. Arch. Neerl. de Phys. de 1’homme et des animaux Tomé I 1917 p. 347. 
®) P. Lenard. Ueber Wasserfallelektricitat. Ann. der Pbysik, Bd. 47 — 1915. 
27 * 
