418 
calcium; de concentratie van liet phjsiologiscli belangrijkste deel 
van het plasma-calcium wordt dus niet beheerscht door de hoeveelheid 
aanwezige calciumzouten, maar door de waterstof en bicarbonaationen- 
concentratie. 
Met behulp van de door ons aangegeven methode kan men nu op 
eenvoudige wijze deze Ca" ionenconcentratie direct meten ; de methode 
kan in principe evengoed voor andere ionen worden toegepast. 
Wij zijn begonnen met de meting der Ca” ionenconcentratie omdat 
de uitkomsten der meting hier gemakkelijk door berekening kunnen 
gecontroleerd worden. 
I. Algemeen beginsel der methode. Enkele technische opmerkingen. 
Indien van een opgelost binair electrolj’t de concentratie van het 
anion = Ca, die van het kation = Ck en die van het niet-gedisso- 
cieerde zout = Cn, dan bestaat volgens de massawerkingswet de 
betrekking : 
c ^ . c, = k . c , waarin k een constante is. 
Is het electrolyt nu zeer weinig oplosbaar, dan is het zout practisch 
geheel gedissocieerd, en de concentratie van het niet-gedissocieerde 
deel kan verwaarloosd worden. 
Indien nu de oplosbaarheid van het slecht-oplosbare zout = >4 is, 
dan is dus Ca= Ck = A, en heeft het product CA-Ck = A' een 
constante waarde (oplosbaarheidsproduct). 
Is dit product en de concentratie van één der ionen bekend, dan 
kan dus de concentratie van het tweede ion berekend worden. 
Stel, dat een oplossing een concentratie aan Ca" ionen heeft = 6ca ; 
dan is de concentratie der 0,0/' ionen, die vrij naast deze Ca" ionen 
P 
bestaan kunnen, maximaal = — , indien P het oplosbaarheidspi’oduct 
Cca 
van CaCjO^ voorstelt. Voegt men dan nog meer C,0/' ionen toe, 
dan zal CaCjO^ neerslaan of in oververzadigde oplossing blijven. 
Kan men het ontstaan van een oververzadigde oplossing vermijden, 
dan kan men door geleidelijk meer en meer C,0/' ionen aan een 
Ca" ionen bevattende oplossing toe te voegen, waarnemen, dat op een 
zeker oogenblik een fijne troebeling van CaC,0< ontstaat. Dan is de 
CjO/' ionenconcentratie zoo groot geworden, dat het opiosbaarheids- 
product juist is overschreden. Dan zijn dus bekend het oplosbaar- 
heidsproduct en de C,0/' ionenconcentratie, de Ca” ionenconcentratie 
kan dus berekend worden. Omgekeerd kan men, indien men van een 
bekende [Ca”J uitgaat, zoo de grootte en de standvastigheid van het 
oplosbaarheidsproduct bepalen. 
