419 
Bij deze methode moet men dus waarnemen, hoe groot de [C,0/'] 
is, waarbij nog juist een CaCjO^ troebeling wordt bespeurd. In ’t 
algemeen kan dit op de volgende wijze geschieden : 
Bij een reeks buisjes, die alle 1 cM® eener bekende CaCl, oplos- 
si)ig bevatten, werden, telkens in het opvolgende buisje geleidelijk 
grooter wordende hoeveelheden oxalaat-oplossing gevoegd, met een 
capillair-pipet, die in tienduizendste kubieke centimeters verdeeld 
was. Dan werden de buisjes 7^ — ^ zichzelf overgelaten, 
en vervolgens werd bepaald in welk buisje de eerste fijne CaC^O^ 
troebeling was opgetreden. 
Het is duidelijk dat het ontstaan van oververzadigde CaC,0^ op- 
lossingen vermeden moet worden. 
Bevatte de oplossing nog andere zouten, in eenigszins lioogere con- 
centraties (bv. Ringersche oplossing, ultra-filtraat) dan hebben wij nooit 
oververzadiging bemerkt. Wel kwam oververzadiging voor in zuivere 
CaCjO^ oplossingen. Men kan dit vermijden door als volgt te werken : 
Met een capillairpipet worden in de droge buisjes de noodige 
hoeveelheden eener bv. 0,05 N. sterke oxalaatoplossing gebracht. Op 
een waterbad worden de buisjes dan tot droog ingedampt. Daarna 
wordt de Ca" ionen bevattende vloeistof in de buisjes gebracht. Op 
deze wijze wordt dus vermeden dat van te voren oververzadigde 
oplossingen ontstaan. 
Voor het bepalen der calciumionenconcentratie is het bovendien 
noodig om buisjes te gebruiken die met een ingeslepen glazen stopje 
goed gesloten zijn ; dit is noodig om het water koolzuurvrij te houden 
of om een bepaalde koolzuurspanning constant te kunnen houden. 
Voor de beoordeeling van het al of niet ontstaan zijn van het 
CaCjO^ neerslag is het noodig, dat de buisjes zoo goed mogelijk 
gereinigd zijn. Dit kan op de gebruikelijke wijze geschieden (chroom- 
zuur, uitstoomen volgens Abegg, etc.). Het best beschouwt men dan 
de buisjes in een kastje waarin licht door een spleet in den bodem 
door de oplossing valt. Men moet zorg dragen, dat het licht niet in 
de oogen van den onderzoeker valt. Door het Tjndall-phaenomeen 
ziet men de fijnste troebelingen. Bevat de oplossing van te voren al 
een lichte opaliseering (niet afkomstig van CaC^Oj, zooals dit soms 
bij serum en ultrafiltraat het geval is, dan kan het doelmatig zijn de 
oplossingen in rood licht te beschouwen. Daar de golflengte van dit 
licht te groot is om hier buigingsverschijnselen te geven, wordt de 
opaliseering dan niet zichtbaar. Natuurlijk moet ook de temperatuur 
bij de proef constant zijn. Het best werkt men daarom in een water- 
bad van constante temperatuur. 
Sog op een andere nnjze kan men de resultaten, die met hoven- 
28 
Verslagen der Afdeeling Natuurk. Dl. XXVIIl. A®. 1919/20. 
