473 
boven den tak; dit is het geval ten opzichte van tak ah in tig. 3 
en 5 (XVI) en ten opzichte van tak c d in de tig. 1 en 3 (XVI). 
Wij vinden diis: een veld ligt altijd rechts en beneden of links 
en boven den stijgenden tak zijner gi-enskurve. 
negatief. Uit 
x=o 
(18) volgt dat [dP)T en (dT)p dan hetzelfde teeken hebben. Zijn 
beide positief, dan ligt het veld dus rechts en boven; zijn beide 
negatief, dan ligt het links en beneden den tak. In tig. 5 (XVI) ligt 
het veld rechts en boven tak hc -, in tig. 3 (XVI) ligt het veld rechts 
en boven het stuk b f en links eïi beneden het stuk ƒ c van tak (6 c. 
Wij vinden dus: 
een veld ligt rechts en beneden of links en boven den stijgenden 
tak van zijn grenskurve; het ligt rechts en boven of links en beneden 
den dalenden tak van zijn grenskurve. 
In Mededeeling XI over; ,,Evenwichten in ternaiie stelsels”, hebben 
wij deze zelfde eigenschap reeds afgeleid voor een bijzonder geval 
nl. vooi' het tei iiaire veld F L G, waarin F eene binaire ver- 
binding voorstelt, ten opzichte van zijne binaire grenskurve F-\-F-\-(^- 
Het blijkt thans dat dit geheel algemeen geldt voor elk willekeurig 
veld ten opzichte van al zijn grenskurven. 
Op den dalenden tak eener grenskurve is 
\(i 1 J 
Men kan de boven verkregen uitkomsten ook op andere wijze 
uitdrukken. Het evenwicht E = F^ F» ' ^ komponenten 
iji w phasen is monovariant of iijvariaut {F of T). Voegt men een 
weinig van een nieuwe stof X toe, dan kan een nieuw evenwicht 
Ë' — F\ -f- . . . -)- .F'n ontstaan. Hierin hebben de onveranderlijke 
phasen dezelfde samenstelling als in E; de veranderlijke phasen (die 
natuurlijk niet alle de nieuwe slof X behoeven te bevatten) ver- 
schillen nog slechts zeer weinig van die in E. 
Men kan zich nu de vraag stellen : 
hoe moet men bij constante F de tempeiatuui- veranderen, 
of : hoe moet men bij constante (7’ den druk veranderen opdat in 
beide gevallen het evenwicht E in E' overgaat. 
Het is wel duidelijk dat beide xragen slechts een andere vorm 
zijn van de boven behandelde: hoe moet men bij constante P de 
temperatuur ‘ en bij constante 7’ den druk veranderen om van eene 
grenskurve over te gaan in het bijbehoorende veld. 
Wij nemen het evenwicht E= L Ft ~\~ ■ 'an n — 1 
komponenten in n |)hasen (of van n komponeJiten in n -j- 1 phasen). 
Hierin stellen F^ F^ . . . \aste stoffen voor van onveranderlijke samen- 
