worden afgeleid. Evenwel geldt al wat hier gezegd wordt alleen 
voor het gedeelte van het Soenda-land, dat sinds plistoceenen tijd 
stabiel of orogenetisch niet actief is geweest; alleen voor dat ge- 
deelte mag men de tegenwoordige isobaath van 40 vaam als kustlijn 
gedurende het laatste maximum van glaciatie in plistoceenen tijd 
aannemen. Het is dus om de uitbreiding van het stabiele of conti- 
nentale gedeelte van het Soenda-land te leeren kennen nog noodig 
de grens te weten tusschen het land, dat orogenetisch niet actief is 
geweest sedert het eind van het plioceen en het land, dat zulks wel 
is geweest. Op de kaart is die grens met veel voorbehoud door een 
gebroken lijn aangegeven. Al wat daar binnen ligt is hel stabiele 
gedeelte van het Soetida-land, wat ik het Soenda-land in engeren 
zin wil noemen. 
Tot dit stabiele Soenda-land behoort vooreerst al wat hierboven 
Soenda-zee is genoemd, verder Horneo, waarschijnlijk met uitzonde- 
ring van het noordelijkste gedeelte, Malakka en de oostelijke kust- 
strook van Sumatra, hier en daar misschien een klein gedeelte van 
de noordelijke kuststrook van Java en Madoera. Al het land gren- 
zend aan den Indischen Oceaan, dat tot de groole Maleische geosyn- 
clinaal behoort, valt buiten het Soenda-land in engeren zin. Dat 
tektonisch actieve gebied is klaarblijkelijk de \ erlenging van de wes- 
telijkste plooibundels van de Birrna-boog, thans nog orogenetisch een 
der meest actieve gebieden der wereld. Het is )iiet mogelijk de grens 
tusschen het stabiele en het labiele gedeelte van het vroegere Soenda- 
land precies aan te geven ; waarschijnlijk is er geen scherpe en 
blijvende grens, maar is deze veranderlijk. Ik ben geneigd de ge- 
bieden die vulkanen bezitten, welke gesteenten van het atlantische 
type leveren, ais de Moeriah, de Loeroes en de Ringgit, tot het 
stabiele gebied te rekenen, omdat de Bawean-eilanden met hun 
atlantische gesteenten stellig daarin liggen en omdat de vulkanen 
der Maleische geosynclinale, evenals die van nagenoeg alle andere 
geosynclinalen op aarde, overigens uitsluitend gesteenten van het 
pacitische type hebben aan de dag gebracht, maai' het is onvermij- 
delijk de grens tusschen het stabiele en het labiele gebied dan zulk 
een verloop te geven, dat de twee gebieden in Oost-Java hier en 
daar in elkaar grijpen. Misschien worden daardoor de juiste ver- 
houdingen wel zeer goed weergegeven. De Sibbaldsbank, de Kaloe- 
Kaloekoeang-bank, de Laarsbanken, de Bril, de Paternoster-eilanden 
en de Postiljons-eilanden, thans alle koraaleilanden en misschien ook 
het Spermonde-plat en een deel van Zuid-Celebes vormden naar mijn 
meening in plistoceenen tijd eilanden, die tot het stabiele Soenda- 
land behoorden. 
