518 
dan blijkt het inderdaad mogelijk daaruit iets, doch niet zeer veel, 
af te leiden omtrent het verloop der groote rivieren in de plioceene 
Soenda-schiervlakte. Vooi'eerst blijkt, dat in deze Soenda-schiervlakte 
de hoofd waterscheiding tusschen de Bali-zee en de Chineesche-zee 
heeft geloopen van Snmatra over de tegenwoordige eilanden Bangka, 
Billiton, door de sti-aat Karimala, en verder over de Kariinata-eilanden 
naar Borneo. Wij zullen haar de Karimata-waterscheiding noemen. 
Verdei' is uit het verloop van de isobaath van 40 vaam op te maken, 
dat van uit de Chineesche zee een baai (zie fig. 1) diep in het land 
ingreep tusschen de eilanden Groot-Natoena en Soebi. Die baai is 
aanvankelijk wijd, maar versmalt zich zuidwaarts en gaat over in 
een grooten stroom, die, uit het Zuiden komend, er zich in ontlastte. 
Die stamrivier liep ten Westen van de Tarnbelan-eilanden en juist 
langs de Badas-eilanden en is zuidwaarts tot nabij Pedjantan 
duidelijk te vervolgen. 
Deze gi’oote riviei-, die de geheele Soenda-schiervlakte ten Noorden 
van de Karimata-waterscheiding ontwaterde, nam vermoedelijk als 
voornaamste rechter zijrivieren de Kapoewas en de Sambas in zich 
op, en als voornaamste linker zijrivieren de Moesi en de Djambi, 
die zich evenwel misschien al tot één stroom vereenigd hadden, voor 
zij den hoofdstroom bereikten. De onderzeesche voortzetting van de 
Kapoewas is zwak aangeduid als een geul, gelegen in het verlengde 
van den Poengoer-arm, terwijl direct langs de noordwestkust van 
Bangka een geul met diepten van 20 tot 25 vaam het vroegere 
stroombed van de Moesi aangeeft. De Kapoewas-geul is op de 
bestaande kaarten niet verder dan tot P. Datoe, de Moesi-geul niet 
verder dan tot de meridiaan van de noordpunt van Bangka te vervolgen. 
De gegevens, aan de kaarten ontleend, maken dus slechts waar- 
schijnlijk, dat de Kapoewas en de Moesi zich in den hoofdstroom 
ontlastten op de wijze, zooals op kaart 1 is voorgesteld. Bewijzen 
doen zij het niet. 
Var) de Indiagiri en de Kampar is het onzeker, langs welken 
weg zij den genoemden hoofdstroom bei’eikten ; alleen wettigt ons, 
wat van het tegen wooi’dige onderzeesche reiief bekend is, aan te 
nemen, dat van straat Sit)gapoi‘e oostwaarts een stroomgeul in de 
richting van de Victorj e)i Barren eilanden veidiep welke zich van 
daar tot in den hoofdstroom laat vei'volgen. 
Het water van de Siak-rivier en een deel misschien ook van dat 
hydrographie van het Departement van Marine berusten. Met dankbaarheid maak 
ik hier melding van de welwillende wijze, waarop de directeur dier afdeeling, de 
Kapitein ter Zee Phaff, mij inzage van de minuutbladen heeft gegeven. 
