520 
e. Sporen van verjongde erosie in plistoceenen tijd. Eenige der 
groote rivieren van Borneo bezitten, waar het lage land in het 
heuvelland overgaat, terrassen. De rivieren hebben zich hier een 
bed ingesneden in grint, vroeger door hen afgezet. Dat moet geschied 
zijn in een tijd, dat de insnijdende werking der rivieren grooter 
was dan nu, want tlians hebben zij dat bed weder grootendeels 
met fijnere afzettingen, zand en slib gevnld. Deze oude grintterrassen 
werden door mij waargenomen aan de Kapoewas bij Sintang, even 
boven de samenvloeiing van die rivier met de Melawi en aan de 
Katingan bij, en langs haar rechteroever ook nog stroomaf van, het 
punt, waar de Samba zich in haar uitstort^). Bij Sintang werd nog 
in het jaar 1894 goud gewasschen uit het grint van deze terrassen. 
Ik ben geneigd aan Ie nemen, dat het grint van deze terrassen 
door de rivieren werd afgezel in laat-plioceenen tijd en nog in den 
aanvang \’an het plisloceen, toen in Borneo de denudatie nog lang 
niet zoo ver was gevorderd als thans. Het ontstaan der terrassen 
is dan zeer goed te verklaren, zoo men aanneemt, dat gedurende 
den ijstijd het eindniveau van denudatie omstreeks 75 M. lager werd 
gebracht; hierdoor werd het verval der rivieren vergroot en de 
kracht tot erosie versterkt; zij groeven zich diepe beddingen in hun 
eigen grintafzettingen, die gedurende de afwisselende perioden van 
versterkte en verminderde erosie in de opeenvolgende glaciale en 
interglaciale tijdperken ten slotte tot wijde dalen werden verbreed. 
Thans ligt het eindvlak van denudatie weer ongeveer zoo hoog, 
als bij den aanvang van het plistoceen, maar omdat intusschen 
Borneo sterk gedenndeerd is en de erosie zoo sterk is voortgeschreden, 
dat de toestand van rijpe erosie is bereikt, hebben de rivieren thans 
op de plaatsen waar vroeger grint werd gebracht, nog slechts het 
vermogen zand en slib af te voeren. De breede plistoceene dalen, 
ingesneden in de grinttei-rassen worden thans langzaam met zand 
en slib gevuld. 
In den midden- en bovenloop van verscheidene der rivieren in 
Sumatra, die aan de oostkust uitmonden, woiden juist zulke oude 
grintterrassen gevonden.'; zij zijn vermoedelijk eveneens van plisto- 
ceenen ouderdom en ontstaan door dezelfde oorzaken als die der 
rivieren van Borneo, maar, aangezien Sumatra niet tot het stabiele 
deel van het Soenda-land behoort, is het zeer wel mogelijk, dat 
daar eigen orogenetische bewegingen van het land hebben mede- 
gewerkt tot de wording dezer terrassen. 
’ j G. A. F. Molengraaff. Geol. Verkenningstochten in Centraal Borneo p. 19 — 21 
en p. 409 — 410, Leiden 1900. 
