525 
brekingen en bereikt slechts liier en daar de oppervlakte van het 
water, op de meeste plaatsen ligt het op geringe diepte en alleen 
ten Zuidwesten van de Laur.el-riffen wordt zijn ligging tot 5°40' Z. Br. 
allengs dieper. Klaarblijkelijk waren hier, waarschijnlijk door on- 
voldoend zoutgehalte vair het water, de voorwaaiden voor het 
opwaarts groeien van het kustrif bij de geleidelijke onderdompeling 
van het land niet zoo gunstig als meer noordelijk in de straat van 
Makasser. 
De. atollen en verwante koraaleilanden, die wortelen op afgeknotte en 
verzonken eilanden, die tot het Soenda-land behoorden. 
Het zuidelijkste, ondiepste deel van de straat van Makasser wordt 
naar het Noorden van de diepere deelen dier straat en naar het 
Zuidoosten van de Flores-zee gescheiden door eenige groepen van 
koraaleilanden en atollen '), en wel naar het Noorden door de Kaloe 
Kaloekoeang-eilanden en de Laarsbanken, naar de F'lores-zee door de 
Paternoster- en Postiljoneilanden (zie fig. 3). Zij vertonnen in bouw 
een sterke verwantschap. 
1. De groep der Kaloe Kaloekoeang-eilanden. Alle zijn koraal- 
eilanden. De meeste wortelen op den rand van een bank, die 
tamelijk vlak is, gemiddeld 20 en nergens meer dan 40 vaam beneden 
den zeespiegel ligt. Drie loodingen, die diepten van resp. 66, 90 en 
niet ingezien. Hij vraagt voor het gedeelte van dat rif, dat tusschen de Laurel-riffen 
en de Kleine Paternoster-eilanden de oppervlakte der zee niet bereikt, „is hier een 
randrif bezig zich op te bouwen?” Het is duidelijk, dat ik hierop bevestigend antwoord, 
maar dat ik mij dat opbouwen denk, niet uit een diepte van 200 M. maar uit een 
diepte van 75 tot 90 M., gelijken pas houdend met het allengs stijgen van den 
zeespiegel na den ijstijd. Tevens zij geconstateerd, dat ik de uitspraak, in datzelfde 
artikel op p. 881 gedaan: „geen plat, geen barrière-rif”, niet onderschrijf. Voor het 
omgekeerde zou wel iets te zeggen zijn ; immers ontwikkelde zich bij het Soenda-land 
in de Zuid-Ghineesche Zee, waar het een uitgestrekt plat bezat, geen barrière-rif, 
in de Straat van Makasser daarentegen, waar het geen plat bezat, een voortreffelijk 
barrière-rif. Evenmin kan ik de meening, op p. 893 uitgesproken, dat de bouwwijze 
der barrière-riffen in den Oost-lndischen archipel „een nieuw getuigenis is tegen 
de theorie van Darwin, volgens welke de barrières uit strandrifïen zouden ontstaan 
zijn”, deelen. Veeleer zie ik de meening van Darwin door de bouwwijze der 
barrière-riffen in den Oost-lndischen archipel bevestigd en zoo zij mij tot één uitspraak 
aanleiding zou geven, dan zou het deze zijn: „zonder daling van den bodem of 
rijzing van den zeespiegel, wat in dezen hetzelfde beduidt, geen barrière-riffen en 
geen atollen”. 
b Onze kennis van deze koraaleilanden is nog zeer onvoldoende en nieuwe 
opmetingen zullen hier allicht nog groote verrassingen brengen, zooals ook het 
geval was bij de jongste opmetingen van de eilanden der Toekang besi groep in 
1916 en van het atol der Zandbuisbanken in 1910. 
