535 
nieuwgevormde land ontwateren moesten. Maar nog belangrijker voor 
ons is, dat veelal twee thans gescheiden rivieren in onderliiigen samen- 
hang traden of deel gingen uitinaken van een grooter riviersjsteem. 
De geologie leert ons hoezeer de riviersystemen van Nederland 
en Duitschland in jongen .tijd afweken van den liedendaagschen 
toestand. Hoe b.v. de Thames een zijrivier van den Rijn was, de 
Schelde een anderen loop had als thans, hoe een groote, Duitschland 
van Oost naar West doortrekkende stroom de heden gescheiden 
Weichsel, Elbe en Weser vereenigde. 
Op soortgelijke wijze kon in het ons interesseerende gebied de 
Mussi van Oost-Sumatra een zijrivier geweest zijn van een grooten, in 
de Chineesche Zee zich uitstortenden stroom, die tevens den aan de 
Westkust van Borneo uitmondenden Kapoewas en vermoedelijk ook 
continentaal aziatische zijrivieren opnam. Een ander riviersysteem 
mondde wellicht dooi’ Straat Soenda in den Indik uit en voerde 
naast het regenwater, dat op het land der droogiiggende Java-Zee 
viel, ook het water der rivieren af, die zich vroeger in haar 
ontlastten. 
Als deze beschouwingen een kern van waarheid bevatten, is te 
veronderstellen, dat zich daarvan iets weerspiegelen moet in de 
hedendaagsche fauna. 
Laten wij veronderstellen, dat de Kapoewas van West-Borneo in 
het plistoceen deel uitmaakte van een rivierstelsel, waarbij de Mussi 
van Sumatra behoorde. Daardoor was gelegenheid geboden tot uit- 
wisseling der fauna en tot onderlinge veri’ijking. Maar tevens is dan 
te verwachten, dat zich dat uiten moet in een groote faunistische 
overeenkomst der heden ten dage gescheiden rivieren, die zelfstandig 
uitmonden. 
Geheel anders moet zich de Mahakkam (Koetei) van de Oostkust 
van Borneo gedragen. 
Op dezen grooten stroom, die in de Makassar-Straat uitmondt, 
bleef het zonder invloed of deze tot meerdere duizend meter diepe 
Straat 70 M. ondieper werd. Al werd zijn benedenloop al eenige 
kilometers langer, hij bleef wat hij was; hij kon geen toevoer uit 
andere rivieren, geen verandering, geen verrijking zijner fauna 
ondergaan. 
De juistheid onzer overlegging was dus niet beter te toetsen, dan 
door een vergelijkend onderzoek x an den Kapoewas en den Mahakkam. 
Als vei’gelijkmateriaal kon de vischfauna dienst doen, daar zij het 
best bekend is. 
Hierbij moest scherpe kritiek en eenige beperking toegepast worden, 
ten aanzien van het te gebruiken vischmateriaal. Uit te sluiten waren 
