543 
zoo gemakkelijk te leveren en zijn niet, altijd zoo doorzichtig als in 
het geval van de vischfauna van den Kapoewas en den Mahakkam. 
Nadenken brengt tal van complicaties naar voren. 
Ten eerste zijn de elementen, die eene fanna samenstellen niet 
even ond. Er zijn daarin oudere en jongere strata te onderscheiden 
met verschillende verspioidings-mogelijkheden. 
Naast dit historische moment zijn er ook biologische van verschil- 
lenden aard. 
Al bestaat voor eene soort de gelegenheid tot verhuizing en de 
mogelijkheid haar woongebied te verruimen, zij zal er slechts gebruik 
van kunnen maken, als de levensvoorwaarden \ an het te veroveren 
woongebied aan de levenseischen der soort beantwoorden. 
Voo ris is de vraag in het oog te honden of tijdens den ijstijd niet 
nog andere gebeurtenissen de landen, die ons interesseeren, of een 
deel van hen, getroffen heeft. 
De fauna van Java b.v. heeft den zoogeographen steeds bizondere 
moeilijkheden in den weg gelegd. Boven werd dan ook reeds aan- 
gestipt, dat men sedert lang veronderstelt, dat Java zich anders dan 
Sumatra en Borneo gedroeg en daardoor in zijn fanna afwijkt. Men 
heeft getracht dat te’ verklaren door b.v. aan te nemen, dat Java 
zich het eerst vidj en zelfstandig maakte uit het landcomplex, dat 
hen vereenigde. 
Maar de faunistische bizondeidieden van Java kunnen ook het 
gevolg zijn van gebeurtenissen in verband met de vorming der ge- 
weldige vulkaanketen, die het smalle eiland van West naar Oost 
doortrekt; ook kunnen de producten van haar uitbarstingen (ascli- 
regen, slijkstroomen e. d. m.j van directen invloed op de fauna 
geweest zijn en van indirecten door wijziging van het klimaat 
(onderschepping der zon door aschregen, overvloedige regens). 
Deze en andere vraagpunten meer zullen de studie bemoeilijken 
bij de toepassing van de theorie van Ckoll-Penck op de leer van 
de dierverspreiding in den indo-australischen Archipel, maar zij 
zullen voor een goed deel te overwinnen zijn. 
Die theorie geeft immers een gewenschte basis voor tal van ver- 
onderstellingen van bestaan hebbende landverbindingen tusschen thans 
gescheiden eilanden, die door zoogeographen gemaakt wei'den om 
de door hen waargenomen feiten te verklaren. Daarnaast geeft zij 
een juister inzicht in het tijdstip, waarop die veronderstelde land- 
verbindingen tot stand kwamen. 
Over de Oroote Soenda-Eilaiiden spraken wij reeds boven. 
Maar de theorie van Prnok werpt ook nieuw licht op het 
oostelijk gedeelte van den Archipel. Hier dwong de verspreiding der 
