62 
„liet verbranden van een deel van hel boscli daar ter plaatse '). 
„liet geloof aan die verhalen wordt nog meer verzwakt wanneer 
„men bedenkt, dat de gloed die ontstaat door het verbranden van 
,,over elkaar gevallen boomstammen, idet voldoende is om tinerts 
„zonder bepaalde vermenging met kool te rednceeren en allerminst 
,,niet wanneer de erts zoo grofkorrelig is als aan dezen henvel”’). 
Het gezegde van P. van Dikst steunt klaarblijkelijk op het feit, 
dat de tinsteen tot de zeer moeilijk smellbare mineralen behoort, 
maar door toevoeging van houtskool vrij gemakkelijk tot tin gere- 
duceerd kan worden. Wij mogen ons met deze redeneering evenmin 
tevreden stellen als met het gezegde van den Heer Vermaes, dat 
,,er geen tivijfel is of het tinerts roordt gereduceerd tot metaal”, nl. 
door een brandstapel van hout. Eene proef schijnt van geene zijde 
ooit gedaan te zijn. 
De opgave van R. S. Cösack betreffende de smelttemperatunr van 
tinsteen, namelijk 1127° C. ”), is m.i. te laag, omdat voor mineralen, 
die vrij wat gemakkelijker smelten, hoogere smeltpunten worden 
vermeld^), b.v. voor augiet 1100 — 1200° (volgens C. Doei/i’er) en 
voor plagioklazen (labradoriet tot oligoklaas) 1130 tot 1300®). Bij 
gebrek aan beter kunnen wij dan evenwel met het door Cusack 
gevonden cijfer des te eerder volstaan, als daarmede als zeker kan 
worden verondersteld, dat het smeltpunt niet lager is dan 1127°. 
Aangezien nu de verbrandingswarmte van levend hout — dat alleen 
in aanmerking komt — lager is dan de bovenvei'inelde srnelttempe- 
raluur, is een brandend bosch niet in staat het tinerts tot tin te 
rednceeren. Terwijl het verbranden van alang-alang zich jaarlijks 
tegen het einde van den oestmoesson herhalen kan, behoort een 
boschbrand buitendien stellig tot de uitzonderingen, zoodat i'eeds om 
die redenen nooit de vereischie hoeveelheid tin op die wijze ge- 
produceerd had kunnen worden. 
Het valt overigens nog te bezien of zelfs bij hooge temperaturen 
het veronderstelde resultaat te verkrijgen is. Terwijl in de moderne 
’) Volgens de overlevering was dit in 1710 gebeurd (F. Epp, Scliilderungen aus 
Indiens Archipel. Heidelberg 1841, blz. 134; J. H. Choockewit. Banka, Malakka 
en Billiton. ’s-Gravenliage 1852, blz. 134). 
*) Bangka, beschreven in reistogten. Amsterdam t865, blz. 68. 
On the melting points of minerals. Proceed. _R. Irish Acad. of Sc. (3) 4. 
Dublin 1896 -98, blz. 413. 
*) Beziehungen zwischen Schmelzpunkt und chemischer Zusammensetzung der 
Mineralien. Tschermaks Miner. petrogr. Miltlg. 22. Wien 1903, blz. 399 — -311. 
De bovenvermelde smeltpunten zijn, zooals de schrijver later zelf opmerkte, iets 
te laag (Handbuch der Mineralchemie 2. 1. Dresden - Leipzig 1914, blz. 579). 
^) G. Doelter, Handbuch der Mineralchemie. 1. 1912, blz. 663. 
